Zagonetka Miholjdana: Zašto praznik Svetog Kirijaka Otšelnika u narodu nosi ime po Arhangelu Mihailu?
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Svake godine 12. oktobra po Gregorijanskom kalendaru Srpska pravoslavna crkva obeležava spomen na Prepodobnog Kirijaka Otšelnika, ali u narodnom kalendaru i kolektivnoj svesti ovaj dan ostaje upisan pod imenom Miholjdan. Iza ove vekovne zablude krije se fascinantno preplitanje kalendara, geografije i narodnog predanja.
Najprepoznatljivija i naučno najosnovanija teorija o nastanku naziva Miholjdan leži u prožimanju julijanskog i gregorijanskog kalendara, kao i kulturološkom prožimanju na području Balkana i Mediterana.
Naime, u zapadnom hrišćanstvu 29. septembar se po gregorijanskom (novom) kalendaru obeležava kao praznik Svetog Arhangela Mihaila (u narodu poznat kao Sveti Mihovil, Mihalj ili Miholj). Sa druge strane, u pravoslavnom kalendaru, 29. septembar (današnji dan po starom - julijanskom kalendaru) posvećen je hrišćanskom pustinjaku Svetom Kirijaku Otšelniku.
Na područjima gde su Srbi pravoslavci i katolici živeli vekovima pomešani poput Boke Kotorske, Dalmacije, Slavonije i delova Habzburške monarhije, datum 29. septembar prirodno se usvojio pod narodnim nazivom Miholjdan ili Miholje.
Kada se reformom kalendara za pravoslavne vernike 29. septembar pomerio na 12. oktobar po svetovnom računanju vremena, narod je zadržao prepoznatljivo ime praznika, nastavljajući da na taj dan slavi svetitelja koji pripada pravoslavnom tipiku - Prepodobnog Kirijaka Otšelnika.
Ko je bio Prepodobni Kirijak Otšelnik?
Uprkos tome što ga narod oslovljava imenom Arhangela, slava i ikona na ovaj dan posvećene su velikom hrišćanskom podvižniku iz 5. veka.
Sveti Kirijak rođen je 448. godine u Korintu, a titulu Otšelnika (pustinjaka) doneo mu je život proveden u potpunom osamljivanju, molitvi i strogom postu u jordanskim pustinjama.
Istorijski spisi i predanje pamte ga kao neumoljivog borca protiv jeresi i čoveka koji je doživeo čak 109 godina, ostavši simbol skromnosti i duhovne istrajnosti.
U Boki Kotorskoj i na primorju, Miholjdan se od starina poštuje i kao zaštitnik pomoraca. Poznate kapetanske porodice obeležavale su ovaj dan, a običaj je nalagao da mornari na Miholjdan ne isplovljavaju na otvoreno more kako ne bi izazivali nepogodu.
Zbog ugleda porodica koje su ga slavile, u narodu je ostao upamćen i pod nazivom "gospodski praznik".
Zaostavština "Miholjskog leta"
Ime praznika dalo je naziv i čuvenoj meteorološkoj pojavi - Miholjskom letu. Narodno iskustvo vezuje dane oko 12. oktobra za poslednje tople, sunčane i stabilne jesenje dane. U tradiciji srpskog sela, Miholjdan je označavao krajnju granicu za završetak svih poljskih radova i spremanje letine pred dolazak prave, hladne zime.
Verovalo se da poslove u kući na sam praznik ne treba raditi, ali da je svaki rad napolju koji priprema domaćinstvo za zimu blagosloven.
Povezane vesti
Bonus video:
Komentari (0)