Đurđev: Presuda patrijarhu Porfiriju nije udar na jednog čoveka, već na SPC i identitet

Presuda Okružnog suda u Ljubljani patrijarhu srpskom Porfiriju predstavlja skandalozan i opasan presedan koji daleko prevazilazi pitanje jednog sudskog postupka i jednog čoveka. Kada se poglavaru Srpske pvraoslavne crkve sudi u postupku o kome, prema saopštenju SPC, ni on ni njegov pravni zastupnik nisu bili obavešteni, onda se mora postaviti pitanje da li je ovde uopšte reč samo o pravu ili o političkoj demonstraciji sile i pokušaju disciplinovanja jedne od najvažnijih institucija srpskog naroda, izjavio je Aleksandar Đurđev, predsednik Srpske lige.

On je istakao da se ovaj slučaj ne može posmatrati kao izolovani administrativni ili sudski spor, već se mora sagledati u širem kontekstu višedecenijskih pokušaja da se Srpska pravoslavna crkva potisne, ograniči i liši svog prirodnog duhovnog, istorijskog i nacionalnog značaja na prostorima na kojima srpski narod vekovima živi.

"Srpska pravoslavna crkva nije nevladina organizacija, politička stranka niti interesna grupa koju je moguće disciplinovati sudskim i administrativnim pritiscima. Srpska crkva je preživela Osmansko carstvo, Habzburšku monarhiju, dva svetska rata, ustaški genocid, komunistički progon, rušenje Jugoslavije, proterivanje Srba sa njihovih vekovnih ognjišta i pogrom svetinja na Kosovu i Metohiji. Oni koji misle da će jednom presudom uplašiti patrijarha Porfirija ili poniziti Srpsku pravoslavnu crkvu ne poznaju ni istoriju Srba, ni prirodu naše Crkve, ni snagu naroda koji se vekovima okupljao oko svojih hramova onda kada nije imao ni državu, ni vojsku, ni političku slobodu",  naglasio je Đurđev.

Prema njegovim rečima, položaj Srpske pravoslavne crkve danas ne sme da se analizira parcijalno, jer se pritisci na nju pojavljuju u različitim oblicima i pod različitim izgovorima, ali gotovo uvek sa sličnim posledicama.

"Na Kosovu i Metohiji ugrožavaju se srpske svetinje, manastiri i vernici, dok se srpsko duhovno i kulturno nasleđe pokušava odvojiti od naroda koji ga je stvorio i predstaviti kao nekakva bezimena „kosovska baština“. U Crnoj Gori gledali smo pokušaj da se zakonom otvori put za udar na crkvenu imovinu, pa je narod morao na litijama da brani svoje svetinje. U Hrvatskoj smo decenijama svedoci nestanka srpskog stanovništva sa prostora na kojima je SPC vekovima bila stub njegovog opstanka i čuvar njegovog pamćenja. U Severnoj Makedoniji crkveno pitanje decenijama je bilo jedno od najosetljivijih pitanja odnosa prema srpskom duhovnom nasleđu. Sada iz Ljubljane dobijamo poruku da svetovni sud može da uđe u prostor kanonskog poretka Crkve i da presuđuje njenom poglavaru. Kada sve to postavite na jednu kartu, vidite da je Srpska pravoslavna crkva izložena pritiscima na gotovo čitavom prostoru svog istorijskog prisustva", istakao je Đurđev.

Predsednik Srpske lige ocenio je da posebno zabrinjava svaki pokušaj da svetovni sudovi i tužilaštva faktički arbitriraju o unutrašnjem kanonskom ustrojstvu Srpske pravoslavne crkve.

 
"Danas se osporava pravo Crkve da sama uređuje svoje unutrašnje odnose, a sutra će neko pokušati da odlučuje ko sme da bude srpski episkop, gde sme da služi srpski sveštenik, kojim jezikom će se služiti liturgija i na koji način će Srbi čuvati svoju veru i nacionalni identitet. Upravo zato ovo nije pitanje samo za vernike, već pitanje dostojanstva čitavog srpskog naroda i prava jedne drevne Crkve na samostalno postojanje i delovanje u skladu sa svojim kanonskim poretkom", rekao je Đurđev.

Ustupljena fotografija

On je naglasio da suština problema leži i u činjenici da je Srpska pravoslavna crkva poslednja velika institucija koja u neprekinutom duhovnom i istorijskom luku povezuje srpski narod preko postojećih državnih granica.

"Političke granice su podelile srpski narod, ali ga Crkva duhovno nije podelila. Zato je ona nekome problem. Isti narod se moli u Beogradu i Banjaluci, Novom Sadu i Podgorici, Trebinju i Kosovskoj Mitrovici, Zagrebu i Ljubljani, Beču, Parizu, Moskvi, Čikagu i Sidneju. Srpska pravoslavna crkva čuva svest o tome da pripadamo jednoj istoriji, jednoj kulturi, jednom duhovnom nasleđu i jednom narodu. Upravo zato udar na Crkvu nikada nije samo versko pitanje. On uvek ima i duboku nacionalnu i geopolitičku dimenziju", istakao je predsednik Srpske lige.

Đurđev je upozorio da Srbi moraju da prestanu da svaki pojedinačni pritisak posmatraju kao izolovan slučaj i da nauče da prepoznaju širu sliku.

"Metode nisu svuda iste, institucije koje ih sprovode nisu iste, pa ni politički konteksti nisu identični, ali je posledica uvek slična: slabljenje prisustva Srpske pravoslavne crkve znači slabljenje sposobnosti srpskog naroda da sačuva svoj identitet, istorijsko pamćenje i vezu sa svojim precima. U vremenu velikih geopolitičkih promena borba se ne vodi samo za teritorije, prirodne resurse i ekonomske koridore. Vodi se i za identitet, istorijsko pamćenje i duhovni prostor naroda. Ko jednom narodu oduzme pravo na njegovu prošlost, pokušaće da mu odredi i budućnost", naglasio je Đurđev.

Prema njegovim rečima, upravo zato se srpske svetinje pokušavaju odvojiti od srpskog imena, srpsko stradanje relativizovati, a novi identiteti graditi na temeljima srpskog jezika, kulture, istorije i duhovnosti.

"Srpska pravoslavna crkva je najveća prepreka takvim projektima, jer ona pamti duže od političkih režima i traje duže od mnogih državnih konstrukcija. Njene eparhije, manastiri, hramovi, parohije i groblja predstavljaju živu kartu istorijskog postojanja srpskog naroda. Kamen Dečana, Pećke patrijaršije, Žiče i Hilandara govori duže i ubedljivije od svakog političkog pamfleta i svakog pokušaja revizije istorije", poručio je Đurđev.

On je dodao da patrijarh Porfirije zaslužuje jedinstvenu i nedvosmislenu podršku srpskog naroda, posebno imajući u vidu da je tokom svoje službe pokazao spremnost za dijalog, mir, saradnju i hrišćansku odgovornost.

"Patrijarh Porfirije nije čovek sukoba. On poznaje prostor bivše Jugoslavije, razume složenost međunacionalnih i međuverskih odnosa i godinama govori jezikom mira. Upravo zato je ovaj slučaj još apsurdniji. Ako čak i jedan takav čovek postaje meta postupka koji sama Crkva ocenjuje kao skandalozan i kafkijanski, onda se moramo zapitati kakva se poruka zapravo šalje Srbima i Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Odluka patrijarha da ne učestvuje u takvom procesu nije znak slabosti, već dostojanstva. Njegov duhovni autoritet ne izvire iz volje bilo kog suda ili političkog centra, već iz trona Svetog Save, iz Pećke patrijaršije, iz vekovnog poverenja verujućeg naroda i iz odgovornosti koju nosi pred Bogom, Crkvom i svojim narodom", rekao je Đurđev.

"Kada udaraju na našu Crkvu, ne sme biti partijskih podela, ličnih sukoba i sitnih političkih kalkulacija"

Predsednik Srpske lige ocenio je da Srbija mora da razume da su položaj Srpske pravoslavne crkve, opstanak Republike Srpske, budućnost Srba na Kosovu i Metohiji, položaj Srba u Crnoj Gori i očuvanje srpskih zajednica u regionu i rasejanju delovi velikog pitanja opstanka i budućnosti srpskog naroda u XXI veku.

"Srbija ne sme da bude samo administrativna država zatvorena u svoje granice i okrenuta isključivo dnevnoj politici. Ona mora da bude matična država svih Srba, zaštitnik njihovog kulturnog i duhovnog nasleđa i oslonac Srpskoj pravoslavnoj crkvi u očuvanju njene slobode i dostojanstva. To ne znači mešanje države u crkvene poslove. Naprotiv, to znači odbranu prava Crkve da bude slobodna od političkih, administrativnih i drugih nedozvoljenih pritisaka", istakao je Đurđev.

On je pozvao Srbiju i Republiku Srpsku, kao i sve srpske nacionalne, kulturne, naučne i političke organizacije u regionu i rasejanju, da pokažu solidarnost sa patrijarhom i Srpskom pravoslavnom crkvom.

"Mi kao narod moramo da naučimo jednu važnu lekciju: kada udaraju na našu Crkvu, ne sme biti partijskih podela, ličnih sukoba i sitnih političkih kalkulacija. Možemo se deliti oko poreza, izbora, ekonomskih modela i političkih programa, ali oko Pećke patrijaršije, Dečana, Žiče, Hilandara i Svetog Save ne sme biti podela. Postoje institucije koje su veće od svake stranke i svake generacije političara. Srpska pravoslavna crkva je upravo takva institucija. Ona je bila sa narodom kada su se države stvarale i nestajale, kada su granice pomerane, kada su Srbi proterivani i kada su se vraćali. Zato je odbrana njenog dostojanstva pitanje nacionalne zrelosti i naše odgovornosti prema generacijama koje dolaze" poručio je Đurđev i dodao: 

"Zato danas moramo jasno i bez ikakve rezerve da kažemo: puna podrška Njegovoj svetosti patrijarhu srpskom Porfiriju, Svetom arhijerejskom sinodu i čitavoj Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Patrijarh nije sam. Srpska crkva nije sama. Srbi, bez obzira na to gde žive, moraju razumeti da je odbrana dostojanstva naše Crkve istovremeno odbrana našeg prava da postojimo kao istorijski, duhovni i politički narod. Državne granice mogu da se menjaju, carstva mogu da nestanu, politički sistemi i ideologije mogu da propadnu, ali narod koji sačuva svoju Crkvu, veru, jezik i pamćenje ima budućnost. Imperije su prolazile, okupatori su se smenjivali, granice su crtane i brisane, ali su zvona srpskih crkava nastavljala da zvone. Zvoniće i posle svih današnjih sudija, tužilaca i političkih komesara. Srpski narod je nadživeo mnogo veće sile od onih koje danas misle da mogu da disciplinuju njegovog patrijarha i njegovu Crkvu. Srbi su opstali zato što su znali ko su, kome pripadaju i šta moraju da sačuvaju. Vreme je da to ponovo pokažemo", zaključio je Aleksandar Đurđev, predsednik Srpske lige.