Zašto je izolovano ostrvo Dijego Garsija usred Indijskog okeana toliko važno za SAD?

Predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp je u objavi na svojoj društvenoj mreži TruthSocial razgovore sa britanskim premijerom Kirom Starmerom o ostrvu Dijego Garsija ocenio kao "veoma produktivne", podvlačeći strateški značaj te oblasti za nacionalnu bezbednost SAD.

Podsećamo da je Dijego Garsija izolovano ostrvo u Indijskom okeanu, deo Britanske teritorije Indijskog okeana, na kojem se nalazi jedna od najznačajnijih vojnih baza Sjedinjenih Američkih Država. Njegov geografski položaj, gotovo na sredini puta između Afrike, Bliskog istoka i Azije, čini ga ključnim za projekciju moći SAD. Iz baze u Dijego Garsiji organizuju se vazdušne i pomorske operacije, operacije snabdevanja i strateškog odvraćanja, omogućavajući Vašingtonu da kontroliše kritične pomorske rute.

Credit: PJF Military Collection / Alamy / Profimedia

Velika Britanija je odlučila da ustupi suverenitet nad arhipelagom Čagos državi Mauricijus, čime je stavljena tačka na dugogodišnji međunarodni spor koji je trajao od šezdesetih godina prošlog veka.

Prema sporazumu koji je objavio London, suverenitet nad arhipelagom prelazi na Mauricijus, sa izuzetkom ostrva Dijego Garsija, koje će ostati pod britanskom kontrolom putem dugoročnog zakupa. Ova regulativa bi trebalo da osigura nastavak zajedničke britansko-američke vojne baze na ostrvu.

Odluka je doneta nakon snažnih pritisaka UN-a i međunarodnih sudova, koji su ocenili da je odvajanje ostrva u arhipelagu Čagos od Mauricijusa tokom dekolonizacije bilo nezakonito. Istovremeno, London jasno poručuje da nema govora o slabljenju vojnog prisustva na Dijego Garsiji, koje se smatra ključnim za bezbednost SAD i Ujedinjenog Kraljevstva. Uprkos tome, smatra se da "bliski odnosi" koje je Mauricijus razvio sa Kinom mogu dugoročno ugroziti prisustvo SAD u regionu.

Šta kaže Tramp?

Credit: PJF Military Collection / Alamy / Profimedia

Kako je naveo Donald Tramp, na Dijego Garsiji se nalazi jedna od najvažnijih američkih vojnih baza, strateški pozicionirana u centru Indijskog okeana. Prema Trampu, položaj baze predstavlja odlučujući parametar za uspeh američkih vojnih operacija, u kombinaciji sa snagom osoblja i savremenim kapacitetima vojne opreme.

U istoj objavi, predsednik SAD napominje da razume da sporazum o zakupu koji je sklopila vlada Starmera mnogi smatraju najboljim mogućim. Istovremeno, međutim, jasno stavlja do znanja da, u slučaju da se taj sporazum u budućnosti raspadne ili ako dođe do bilo kakve pretnje američkim operacijama i snagama u bazi, Vašington zadržava pravo da vojno obezbedi i pojača američko prisustvo na Dijego Garsiji.

Tramp zaključuje ističući da neće dozvoliti da se potkopa ili ugrozi prisustvo SAD u tako kritičnoj vojnoj bazi, odbacujući, kako navodi, "lažne tvrdnje ili ekološka preterivanja" koja bi mogla biti postavljena kao izgovor.