Godišnjica najrazornijeg zemljotresa na Balkanu: Potres od 7 stepeni Rihtera opustošio Jadransku obalu za nepun minut

Danas se navršava tačno 47 godina od najrazornijeg seizmičkog potresa u modernoj istoriji Balkana. Tog nedeljnog jutra 1979. godine, u 6 časova i 19 minuta, snažan zemljotres jačine 7 jedinica Rihterove skale, sa intenzitetom od devet stepeni Merkalijeve skale, pogodio je Crnu Goru i severni deo Albanije, ostavljajući iza sebe pustoš, tugu i neizbrisive ožiljke na licu jadranske obale.

Epicentar ovog razornog udara nalazio se u Jadranskom moru, između Ulcinja i Bara, na udaljenosti od oko 15 kilometara od obale. Snaga prirode bila je tolika da je potres izazvao katastrofalna razaranja na čitavom crnogorskom primorju, zahvativši pojas duži od 100 kilometara.

Youtube/Samo Lagano/Screenshot

Prema zvaničnim podacima, u ovoj prirodnoj katastrofi život je izgubila 101 osoba u Crnoj Gori i 35 u Albaniji, dok je više od hiljadu ljudi povređeno. Oko 100.000 građana ostalo je bez krova nad glavom u svega nekoliko desetina sekundi, koliko je trajao najjači udar.

Youtube/Samo Lagano/Screenshot

Gradovi Ulcinj, Bar, Petrovac, Budva, Tivat, Kotor, Risan i Herceg Novi pretrpeli su neopisiva oštećenja. Uništen je veliki broj modernih hotela, a infrastruktura je bila u potpunom prekidu. Stradala su 53 zdravstvena objekta, 570 objekata socijalne i dečije zaštite, kao i 240 školskih objekata.

Youtube/Samo Lagano/Screenshot

Posebno bolan gubitak predstavljalo je razaranje kulturno-istorijskih spomenika pod zaštitom UNESCO-a. Stara jezgra Budve, Kotora i Ulcinja bila su gotovo sravnjena sa zemljom, a brojni manastiri, crkve i arhivi nepovratno su oštećeni.

Youtube/Samo Lagano/Screenshot

Pored neposrednih rušenja, zemljotres je trajno izmenio geomorfologiju terena. Na putnoj mreži zabeležena su ogromna oštećenja – razoreno je 350 kilometara magistralnih i 200 kilometara regionalnih puteva. Stručnjaci i danas podsećaju na specifične manifestacije poput likvifakcije, odnosno "tečnog tla", gde je pesak pod pritiskom vode izbijao na površinu, gutajući objekte. Klizišta i ogromni odroni mesecima su nakon glavnog potresa otežavali rad spasilačkih ekipa i kasniju obnovu.

Youtube/Samo Lagano/Screenshot

Ipak, tragedija iz 1979. godine ostala je upamćena i po neverovatnom talasu solidarnosti. Iz svih republika tadašnje Jugoslavije odmah je upućena pomoć. Radnici širom države godinama su izdvajali deo svojih zarada u poseban Fond za obnovu Crne Gore, što je omogućilo da se primorje digne iz pepela modernije i lepše nego što je bilo. Predsednik Josip Broz Tito obišao je pogođena područja odmah nakon zemljotresa, poručivši da će cela zajednica pomoći u sanaciji posledica, što je tada dalo neophodnu nadu preživelima.

Youtube/Samo Lagano/Screenshot

Danas, 47 godina kasnije, sećanje na 15. april služi kao trajna opomena. Ova katastrofa bila je ključni povod za uvođenje strogih propisa u seizmičkom planiranju i građevinarstvu na ovim prostorima.