Komarci osvajaju Evropu: Naučnici upozoravaju na širenje virusa čikungunja
Komentari
30/05/2026
-20:45
Klimatske promene ne donose samo toplotne talase i suše - nova studija upozorava da bi mogle da prošire i opasne tropske bolesti. Naučnici tvrde da se virus čikungunja, koji prenose komarci, ubrzano širi ka Evropi i Severnoj Americi, dok toplije temperature stvaraju idealne uslove za nove epidemije.
Novo istraživanje pokazalo je da bi rast temperatura mogao da proširi staništa komaraca i poveća područja rizika od čikungunje širom sveta.
Studija, objavljena u časopisu Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, koju su sproveli naučnici iz Kine, pokazala je da se čak 139 država ili regiona nalazi u zoni rizika od čikungunje – virusne bolesti koju prenose komarci. To obuhvata 21,3 odsto ukupne kopnene površine planete.
"Pokazali smo da će se, prema modelima klimatskih promena, virus dodatno širiti ka severu, posebno u severoistočnoj Severnoj Americi, centralnoj Evropi i istočnoj Aziji“, rekao je dr Je Sju, koautor studije.
Kako klima menja ponašanje komaraca?
Čikungunju je do sada uglavnom prenosio komarac Aedes aegypti, poznat i kao komarac žute groznice, vrsta koja uspeva u tropskim područjima i urbanim sredinama.
Međutim, poslednjih godina klimatske promene i povećana mobilnost stanovništva između regiona uticali su na širenje komaraca koji prenose bolesti, kao i na širenje novih varijanti virusa.
Tokom epidemije čikungunje u Indijskom okeanu 2005. i 2006. godine, naučnici su zabeležili mutaciju virusa koja mu je omogućila bolju prilagodljivost drugoj vrsti komarca – azijskom tigrastom komarcu.
Povezane vesti
"Pošto ovaj komarac bolje podnosi hladnije uslove od komarca žute groznice, zagrevanje klime može mu omogućiti da se nastani u područjima koja su ranije bila previše hladna"!, rekao je dr Jang Vu, koautor istraživanja.
Kada se odgovarajuće vrste komaraca nastane na nekom području, kako je dodao, povećava se mogućnost lokalnog prenosa čikungunje.
Istraživači su otkrili i da više temperature ubrzavaju razvoj virusa unutar komarca. Na temperaturama između 18 i 28 stepeni Celzijusa, virus postaje sposoban za prenos četiri do pet puta brže, što povećava rizik od izbijanja epidemija.
Pexels
Koliko daleko komarci mogu da se prošire?
Istraživači upozoravaju da je čikungunja postala globalna zdravstvena pretnja. Lokalni prenos bolesti zabeležen je u 114 zemalja, čime je više od tri četvrtine svetske populacije izloženo riziku.
Stopa smrtnosti od čikungunje iznosi oko 1,3 na 1.000 obolelih, što svake godine dovodi do gubitka približno 284.000 godina zdravog života prilagođenih invaliditetu – mere koja pokazuje koliko se godina zdravog života izgubi zbog bolesti ili invaliditeta.
Kako bi procenili buduće širenje bolesti, istraživači su analizirali zahteve virusa čikungunje i dve vrste komaraca koji ga prenose, koristeći desetine hiljada geografski označenih podataka o njihovom prisustvu širom sveta.
Na osnovu 16 klimatskih scenarija koje je razvio Međuvladin panel Ujedinjenih nacija za klimatske promene (IPCC), projektovali su kako bi se njihova sadašnja područja rasprostranjenosti mogla promeniti do 2100. godine.
Povezane vesti
Ovi scenariji simuliraju način na koji bi emisije gasova sa efektom staklene bašte i društvene promene mogle međusobno da utiču do kraja veka.
Iako je tačan obim širenja bolesti zavisio od izabranog klimatskog scenarija, severna i centralna Evropa, severoistočna Severna Amerika i istočna Azija dosledno su se izdvajale kao buduća žarišta. Virus trenutno nije endemski ni u Evropi ni u Severnoj Americi, a slučajevi u tim regionima uglavnom su povezani sa putnicima koji dolaze iz tropskih i suptropskih područja.
Istraživači su zaključili da su geografsko širenje i potencijal za izbijanje epidemija čikungunje direktno povezani sa njenim prenosiocima – komarcima koji nose virus.
Povezane vesti
Kako zemlje mogu da se pripreme?
Prema podacima Panameričke zdravstvene organizacije, tokom 2025. godine širom sveta prijavljena su 502.264 slučaja čikungunje, uz 186 smrtnih ishoda u 41 zemlji i teritoriji.
Istraživači upozoravaju da bi teret ove bolesti mogao dodatno da raste usled klimatskih promena, koje značajno menjaju obrasce širenja zaraznih bolesti.
"Građani ne treba da paniče, ali zdravstveni sistemi moraju da se pripreme na vreme", upozorio je dr Je Sju.
Među predloženim merama istraživači navode praćenje populacije komaraca, obuku zdravstvenih radnika da brzo prepoznaju virus, jačanje kontrole komaraca i uspostavljanje planova za brzo reagovanje pre nego što dođe do izbijanja epidemije.
"Ovi koraci su posebno važni u umerenim klimatskim zonama, gde ova bolest do sada nije predstavljala rutinski javnozdravstveni problem", dodao je dr Sju.
Autori studije navode da zemlje koje se nalaze u identifikovanim zonama rizika – poput Ujedinjenog Kraljevstva, Nemačke, Sjedinjenih Američkih Država, Kine i Japana – moraju da daju prioritet preventivnom nadzoru nad komarcima i obuci za kliničku dijagnostiku pre 2040. godine.
Komentari (0)