U pećini na Pelješcu pronađena grčka pozorišna maska stara skoro 2.400 godina
Komentari
22/05/2026
-09:46
Glava grčke pozorišne maske od terakote, koja je prema proceni arheologa datira iz perioda od 4. do 3. veka p.n.e, pronađena je u pećini Crno jezero na hrvatskom poluostrvu Pelješac, saopštili su Dubrovački muzeji.
Sa rupom za kićenje na vrhu, maska je šuplja i verovatno je prvo služila kao ukras na zidu, smatraju arheolozi i dodaju da su takve maske nesumnjivo povezane sa pozorištem, dok je zaštitnik predstava bio Dionis, prenosi Hina.
Rukovodilac Arheološkog muzeja Dubrovačkih muzeja Domagoj Perkić istakao je da je većina nalaza pronađena u ulaznom i bočnom delu pećine, koji je do iskopavanja bio gotovo skriven i zatrpan.
"Možemo li Dionisa ili njegovog ilirskog pandana povezati sa posudama za vino, istovremeno i sa novootkrivenom maskom, i u tome tražiti božanstvo kojem je pećina služila kao svetilište i kakvi su se rituali tu obavljali, možemo samo nagađati. Zahvaljujući položaju u skrivenom, netaknutom delu pećine, nalazi su ostali celoviti i gotovo potpuno sačuvani, skoro kao zamrznuta slika stara više od dve hiljade godina", istakao je arheolog Perkić.
Tokom arheoloških istraživanja prošle godine utvrđeno je da je pećina korišćena u različitim periodima, od bronzanog doba do kraja mlađeg gvozdenog doba i u različite svrhe. U bronzanom dobu, uglavnom tokom drugog milenijuma pre nove ere, korišćena je kao određeni oblik staništa: sklonište usled konfliktnih perioda, vremenskih neprilika ili kao sezonsko boravište.
Povezane vesti
Od kasnog bronzanog doba do početka mlađeg gvozdenog doba, pećina je korišćena kao mesto sahranjivanja većeg broja osoba.
"Prema rezultatima radiokarbonskih analiza ljudskih kostiju, reč je o periodu između 1012. i 481. godine pre nove ere, dakle nešto više od petsto godina služila je kao nekropola. Međutim, nakon što je prestalo sahranjivanje u pećini, ona se očigledno koristi kao ilirsko svetilište koje prema nalazima možemo pratiti od kraja 4. do sredine 1. veka pre nove ere", istakao je Perkić.
Dodao je da o postojanju ilirskog svetišta svedoče brojne minijaturne posude, uglavnom grčkog (amforice, posude, kantarosi), ali i lokalnog porekla, koje su obično ostavljane u svetištima kao votivni prilozi, odnosno pokloni korišćeni u okviru religijskog obreda.
U pećini Crno jezero pronađeni su i drugi delovi najfinijih i najskupljih grčkih posuda tog vremena koje su služile za čuvanje ili ispijanje vina.
"Nisu korišćene u svakodnevnom životu Ilira, već su simbol bogatstva i moći tadašnje lokalne praistorijske zajednice, koja je očigledno imala potrebu da ih koristi u nama nepoznatim ritualima (moguće povezanim sa ispijanjem vina), ali i da ih ostavi kao poklon bogovima. Uz to, u prošlogodišnjim istraživanjima pronađeni su keramički ulomci glave sa delom poprsja i kose izvesnog grčkog božanstva iz klasičnog perioda (4. vek pre nove ere)", ističu arheolozi.
Perkić istakao je da su na širem dubrovačkom području za sada poznata tri ilirska svetilišta.
"Na tim nalazištima možemo proučavati ilirsku religiju, njene dodire i prožimanja sa grčkom civilizacijom i religijom, kao i verovatno stapanje i poistovećivanje lokalnih božanstava i obreda sa grčkim. Pored ovog u Crnom jezeru, reč je o svetilištima u Spili u Nakovani i Vilinoj pećini iznad izvora Omble, s tim da ono u Nakovani postoji istovremeno kada i ovo u Crnom jezeru, dok Vilina pećina počinje nešto ranije, krajem 5. veka i traje do početka 3. veka pre nove ere", objasnio je Perkić.
Povezane vesti
U arheološkim istraživanjima u pećini Crno jezero na Pelješcu učestvovali su i arheolog Krešimir Grbavac, kao i restauratorka Sanja Pujo iz Dubrovačkih muzeja, speleolozi Hrvoje i Nataša Cvitanović iz Speleološkog kluba Ursus Spelaeus iz Karlovca, kao i arheološkinja i speleološkinja Mirna Šandrić iz Speleološkog odseka HPD Željezničar iz Zagreba.
Komentari (0)