Onkogeni virusi otkriveni u otpadnim vodama: Kako bi to moglo da pomogne u prevenciji raka?
Komentari
21/05/2026
-21:00
Po prvi put, istraživači su uspeli da otkriju i prate u otpadnim vodama sve glavne viruse povezane sa razvojem tumora. Ovo otkriće moglo bi da otvori nove perspektive za prevenciju, zdravstveni nadzor i praćenje onkogenih infekcija u populaciji.
Studiju su vodili Entoni Mareso i Džastin Klark sa Medicinskog koledža Bejlor, a objavljena je u časopisu "Applied and Environmental Microbiology". Istraživanje je sprovedeno u saradnji sa Zdravstvenim naučnim centrom Univerziteta Teksas u Hjustonu.
Istraživači su analizirali uzorke otpadnih voda prikupljene između maja 2022. i maja 2025. godine na više od 40 lokacija u 16 gradova Teksasa, obuhvatajući oko četvrtine stanovništva te savezne države. Za analizu su koristili naprednu tehnologiju genetskog sekvenciranja poznatu kao "hibridno hvatanje", sposobnu da jednim testom identifikuje više od 3.000 poznatih ljudskih virusa i moguće nove mutacije.
Prema autorima studije, onkogeni virusi mogu biti odgovorni za oko jedan od pet slučajeva raka širom sveta. Među najpoznatijima su humani papiloma virus (HPV), povezan sa rakom grlića materice i rakom grla, kao i virusi hepatitisa B i C, povezani sa karcinomom jetre.
"Onkogeni virusi mogu izazvati oko jedan od pet slučajeva raka globalno. Pošto ove infekcije često ostaju bez simptoma godinama, pa čak i decenijama, mnogi ljudi ne znaju da su zaraženi sve dok se ne razvije tumor. To veoma otežava sprovođenje ranih preventivnih intervencija", objasnio je Entoni Mareso, profesor molekularne virologije i mikrobiologije.
Analiza otpadnih voda otkrila je sve glavne do sada poznate onkogene viruse, uključujući HPV, viruse hepatitisa B i C, poliomaviruse povezane sa rakom, Epstein-Barov virus i herpesvirus povezan sa Kaposijevim sarkomom.
Istraživači su takođe primetili značajan porast prisustva više onkogenih virusa tokom tri godine praćenja. Posebno su HPV, Epstein-Barov virus i neki poliomavirusi pokazali izražen rast nakon 2024. godine.
Povezane vesti
Prema istraživačkom timu, uzroci ovog povećanja još nisu jasni, ali bi mogli biti povezani sa obnovom putovanja, češćim međuljudskim kontaktima i ukidanjem mera fizičkog distanciranja uvedenih tokom pandemije kovida 19.
Posebna pažnja posvećena je humanom papiloma virusu.
"Postoje stotine tipova HPV-a, ali se samo neki smatraju visoko onkogenim. HPV-16 i HPV-18 zajedno izazivaju više od 70% slučajeva raka grlića materice širom sveta", objasnio je Klark.
Studija je pokazala da su varijante HPV-a niskog rizika bile rasprostranjenije, ali su i visokorizične varijante zabeležile značajan porast između kraja 2024. i početka 2025. godine. HPV-16 je bio dosledno češći od HPV-18, što je u skladu sa prethodnim međunarodnim kliničkim studijama.
Još jedno važno otkriće odnosi se na vakcinu Gardasil 9: svih devet tipova HPV-a protiv kojih vakcina štiti pronađeni su u otpadnim vodama. Prema autorima, to bi u budućnosti moglo omogućiti korišćenje ekološkog monitoringa za procenu efikasnosti vakcinacionih kampanja u stvarnoj populaciji.
"Naša studija pokazuje da se virusi povezani sa tumorima mogu pratiti putem otpadnih voda. To otvara nove mogućnosti za bolje razumevanje odnosa između ovih virusa i ljudske populacije, kao i za razvoj efikasnijih strategija javnog zdravlja", zaključio je Mareso.
Komentari (0)