Godišnjica prve srpske pruge: Kako je ugovor Beograd-Niš potpisan pre 145 godina

Na današnji dan, pre 145 godina, potpisan je ugovor o izgradnji železničke pruge Beograd-Niš, prve redovne železničke linije na teritoriji Kraljevine Srbije. Izgradnja pruge duge 243 kilometra završena je tri godine kasnije, a u redovni putnički saobraćaj puštena je 3. septembra 1884. godine.

Povodom ove godišnjice, za Euronews Srbija pričao je Ivan Mitić, viši kustos Narodnog muzeja i istoričar, koji je govorio o značaju Niša kao važne železničke raskrsnice na Balkanu i istorijskim momentima vezanim za razvoj prve srpske železnice. Na peronu sreće u Nišu, simbolično je izložena lokomotiva "Baba Milka", nekada tegljač uglja iz Jelašnice, koja danas podseća na period kada je Niš postao ključna tačka železničke mreže, dok se u skorijoj budućnosti planira izgradnja brze pruge između Beograda i Niša.

"Na Berlinskom kongresu 1878. godine, koja je svakako jedna od najznačajnijih godina u modernoj istoriji Srbije, tada je Srbija stekla nezavisnost. Jedan od delova tada sklopljenog ugovora, kao i posebnog ugovora između Srbije i Austro-Ugarske, odnosio se na izgradnju železnice, čime su u stvari počele pripreme za njenu realizaciju. To je bio veoma težak period, s obzirom na to da je Srbija tada izlazila iz dva rata - Prvog i Drugog srpsko-turskog rata, i bila je finansijski iscrpljena, gotovo nesposobna da započne ovakav projekat. Ipak, obavezala se tim ugovorom i morala je da počne izgradnju", kaže Mitić.

Vlada na čelu sa predstavnicima Liberalne stranke smatrala je da bi prvo trebalo sklopiti trgovinski sporazum sa Austro-Ugarskom, a tek nakon toga železnički ugovor. Međutim, susedna Austro-Ugarska gledala je svoje interese i nije prihvatala ovakav predlog, insistirajući da se najpre potpiše železnička konvencija, a zatim trgovinska konvencija.

Konačno, 1881. godine potpisan je ugovor sa Generalnom unijom, koji je obuhvatao tri dela: ugovor o zajmu, ugovor o izgradnji i ugovor o eksploataciji železnice. U junu iste godine, Srebrnim budakom, knjaz Milan Dobrenović je započeo izgradnju pruge, koja je završena i puštena u rad 1884. godine.

 Više o ovoj temi pogledajte u gore priloženom videu.