"Diplomatija i šah" i "Rat koji se mogao izbeći": Knjige koja svedoči o životu i radu Vladislava Jovanovića

Nekadašnji diplomata Vladislav Jovanović umro je u 93. godini, ostavivši za sobom višedecenijsku karijeru u jugoslovenskoj i srpskoj diplomatiji. Jovanović je tokom karijere obavljao funkcije ambasadora socijalističke Jugoslavije u Turskoj, ministra spoljnih poslova Srbije i Savezne republike Jugoslavije, kao i šefa misije Savezne Republike Jugoslavije pri UN u Njujorku.

"Diplomatija i šah" nije samo naziv knjige u kojoj je Vladislav Jovanović sabrao svoje novinske članke i javne nastupe u kojima se bavio međunarodno-pravnim i političkim pitanjima, već i strasti koje su ga okupirale čitavog života. 

Koncentraciju i smirenost sa šahovske table, prenosio je i u diplomatsku službu, a diplomata Zoran Milivojević kojem je Jovanović bio jedan od prvih nadređenih u karijeri opisuje ga kao "učitelja i starešinu koji je najveći trag u srpskoj diplomatiji ostavio u godinama raspada Jugoslavije"

"Bio je čovek visokih moralnih kvaliteta, bio je čovek besprekorne profesionalne orijentacije i u celokupnom radu visoko profesionalnog karaktera i dostignuća i treće - veliki patriota. Do zadnjeg dana i kad je otišao iz aktivne službe je štitio državne i nacionalne interese", rekao je Milivojević.

Jovanović je u diplomatiji proveo više od 40 godina. Između ostalog, obavljao i funkcije ambasadora socijalističke Jugoslavije u Turskoj i šef misije Savezne Republike Jugoslavije pri Ujedinjenim nacijama u Njujorku. 

Diplomata Branko Branković sa Jovanovićem je radio preko 20 godina i opisuje ga kao blagog i bistrog čoveka koji je bio spreman da podučava mlade o znanjima koje treba da krase diplomatu. Ističe i da se Jovanović može svrstati u red najvećih posleratnih jugoslovenskih ministara poput Koče Popovića i Miloša Minića.

"Čovek koji je više nego izvanredno znao engleski i francuski. Što je izuzetno važno jer ako ne zna dva svetska jezika, onda i nije diplomata. On je bio i odličan analitičar i njegove analize su odlazile do vrha države", kaže Branković.

Tanjug/Sava Radovanović

I nakon odlaska u penziju, njegovo ime i njegove analize korišćene su kao deo diplomatskih aktivnosti Srbije u Ujedinjenim nacijama.

"Predstavnik moje zemlje, Vladislav Jovanović, izuzetan i veoma poštovan srpski diplomata, tog 24. marta 1999, kada je počela agresija na Srbiju, u Savetu bezbednosti Ujedinjenih nacija, u ime Vlade tadašnje Savezne Republike Jugoslavije, uputio je hitan apel svim zemljama da se kategorički suprotstave agresiji na tadašnju SR Jugoslaviju. I, samo poslušajte njegove reči 25 godina kasnije: "Ako se agresija ne zaustavi, presedan takve nekažnjene agresije će, pre ili kasnije, dovesti do agresije na niz drugih, malih i srednjih država. Pravo pitanje je: Koja država je sledeća?", rekao je predsednik Srbije Aleksandar Vučić tokom govora u UN 24. septembra 2024. godine.

Osim pomenute knjige "Diplomatija i šah", Jovanović je, između ostalih, iza sebe ostavio i knjigu "Rat koji se mogao izbeći" u kojoj je opisao svoje viđenje jugoslovenske krize, ali i svoje lične kontakte sa ličnostima poput Dobrice Ćosića ili Slobodana Miloševića.