Bumerang efekat: Kako je američka politika gurnula Kanadu ka Evropskoj uniji

Na početku svog drugog mandata, američki predsednik težio je snažnijem vezivanju Kanade za Sjedinjene Američke Države, pominjući čak i ideju o njenom statusu 51. američke države. Međutim, prema analizi Njujork tajmsa, oštra retorika, diplomatske provokacije i trgovinski pritisci doveli su do suprotnog efekta - ubrzanog okretanja Kanade ka Evropskoj uniji.

Nedavni poziv Evropske unije Kanadi da postane "pridruženi član" jasan je pokazatelj posledica diplomatskog pristupa koji uključuje pritiske na zemlje koje su se tradicionalno smatrale najužim saveznicima Vašingtona. Čak i ukoliko se ovaj potez EU dugoročno pokaže više kao simboličan, on ukazuje na duboke i teško reverzibilne promene u globalnim odnosima.

Posledice oštre retorike i carinskih barijera

Analitičari ističu da je približavanje Otave i Brisela direktna posledica poteza američke administracije. Izjave o asimilaciji Kanade, kao i ranije pretnje u vezi sa Grenlandom, ostavile su snažan utisak u evropskim krugovima, podsećajući obe strane da SAD trenutno ne nastupaju kao predvidljiv saveznik na kojeg su navikli.

Situaciju su dodatno zakomplikovale visoke carine koje je američka administracija uvela na ključne kanadske proizvode - uključujući čelik, aluminijum, drvnu građu i automobilsku industriju.

Zanimljivo je da je takav pristup na unutrašnjem političkom planu u Kanadi doveo do homogenizacije birača oko aktuelnog premijera Marka Karnija, koji je politički kapital izgradio upravo na čvrstom stavu prema američkim pritiscima.

Nova uloga "srednjih sila"

Ovakve geopolitičke okolnosti podstakle su Kanadu da potraži širu međunarodnu podršku. Na ovogodišnjem Svetskom ekonomskom forumu u Davosu, premijer Karni je pozvao na formiranje novog globalnog poretka u kojem "srednje sile" moraju delovati zajedno kako bi zaštitile svoje interese, poručivši da "oni koji ne sede za stolom, postaju deo menija".

Evropska unija je spremno odgovorila na ove signale. Predsednica Evropske komisije, Ursula fon der Lajen, naglasila je mogućnost bliže saradnje sa Kanadom u strateškim oblastima poput zaštite Arktika, jačanja odbrambene industrije i obezbeđivanja kritičnih minerala. Očekuje se da će konkretni predlozi o statusu pridruženog člana biti predstavljeni na samitu krajem oktobra.

Promena fokusa Vašingtona

Zaoštravanje odnosa sa Kanadom deo je šireg i intenzivnijeg fokusa aktuelne američke administracije na Zapadnu hemisferu. Za razliku od prethodnih administracija koje su pažnju primarno usmeravale ka Bliskom istoku i Aziji, Bela kuća sada sprovodi snažne pritiske širom američkog kontinenta - od ekonomske izolacije Kube i Venecuele do retorike o kontroli nad Panamskim kanalom.

Ipak, dok su potezi prema Latinskoj Americi često vođeni ideološkim i bezbednosnim ciljevima, pritisci na Kanadu prvenstveno su motivisani ekonomskim i trgovinskim interesima. Analitičari za međunarodne odnose upozoravaju da ovakva strategija zastrašivanja dugoročno može dovesti do smene generacija u diplomatskim krugovima koje će se strateški udaljavati od Sjedinjenih Država, tražeći pouzdanije partnere na drugim stranama sveta.