Slučajevi Kriste Pajk i Nidala Hasana otvorili pitanja: Gde se sve danas sprovodi smrtna kazna i koje se metode koriste
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Odluka američkog predsednika Donalda Trampa da odobri pogubljenje Nidala Hasana, osuđenog za napad u vojnoj bazi Fort Hud u Teksasu 2009. godine, vratila je u fokus jednu od najstarijih i najspornijih kazni u pravosuđu. Hasan bi, ukoliko izvršenje bude sprovedeno, trebalo da bude pogubljen streljanjem 3. decembra u Fort Hudu, što bi bilo prvo pogubljenje pripadnika američke vojske od 1961. godine.
AP/Bell County Sheriff's Department via AP, File
Hasan je 2013. godine osuđen na smrt zbog ubistva 13 ljudi i pokušaja ubistva još 32 osobe u napadu u Fort Hudu. Prema američkim vlastima, tadašnji major i vojni psihijatar otvorio je vatru na vojnoj bazi u Teksasu. Ministar odbrane Pit Hegset preporučio je izvršenje kazne streljanjem, što je Tramp odobrio. Ako bude izvršena, biće to i prvo pogubljenje pripadnika američke vojske streljanjem od 1945. godine.
U koliko zemalja se još izvršava smrtna kazna?
Iako je veliki deo sveta odustao od smrtne kazne, ona nije nestala. Prema podacima Amnesty Internationala, krajem 2025. godine 113 država bilo je potpuno abolicionističko, dok je ukupno 145 država ukinulo smrtnu kaznu u zakonu ili praksi. Preostale 54 države zadržavale su je u zakonodavstvu.
Ipak, mnogo je manji broj država koje je zaista izvršavaju. Amnesty International je tokom 2025. godine zabeležio najmanje 2.707 pogubljenja u 17 država, što je najveći broj od 1981. godine. U tu brojku nisu uključene hiljade pogubljenja za koje se veruje da su izvršene u Kini, gde su podaci državna tajna. Najviše evidentiranih pogubljenja imali su Iran, najmanje 2.159, Saudijska Arabija, najmanje 356, Jemen, najmanje 51, i Sjedinjene Američke Države, 47.
Wally Skalij / Polaris / Profimedia
Smrtna kazna se danas izvršava u različitim delovima sveta i za različita krivična dela. U nekim državama primenjuje se za teško ubistvo, dok se u drugima izriče i za dela povezana sa drogom. Amnesty je tokom 2025. zabeležio najmanje 1.257 pogubljenja zbog krivičnih dela povezanih sa drogom u Kini, Iranu, Kuvajtu, Saudijskoj Arabiji i Singapuru.
Od injekcije do streljačkog voda
Metode izvršenja razlikuju se od države do države. Prema podacima Amnesty Internationala, tokom 2025. godine zabeležene su egzekucije vešanjem, smrtonosnom injekcijom, streljanjem, odrubljivanjem glave i gušenjem azotom.
Sjedinjene Američke Države posebno su zanimljive jer se u različitim saveznim državama koriste ili su zakonom dozvoljene različite metode. Pored smrtonosne injekcije, pojedine države predviđaju streljanje, električnu stolicu ili gušenje azotom. Upravo je streljanje poslednjih godina ponovo privuklo pažnju javnosti: Južna Karolina je 2025. godine izvršila tri takve egzekucije, dok je poslednje američko pogubljenje streljanjem pre toga bilo 2010. godine.
Departamento Correccional de Tennessee via AP
Povezane vesti
Zbog problema sa nabavkom lekova i neuspelih pokušaja izvršenja smrtonosnom injekcijom, pitanje metode poslednjih godina ponovo je postalo deo šire rasprave u SAD. Trampova administracija je 2026. proširila mogućnosti izvršenja federalnih smrtnih kazni na streljanje, električnu stolicu i gušenje gasom, pored smrtonosne injekcije.
Kada je poslednji put izvršena u Srbiji?
U Srbiji smrtna kazna danas ne postoji. Zakonom je ukinuta 2002. godine, a poslednja izvršena smrtna kazna sprovedena je deset godina ranije, 1992. godine. Prema dokumentu Vlade Srbije podnetom Ujedinjenim nacijama, između poslednjeg izvršenja 1992. i ukidanja kazne 2002. godine izrečeno je još 19 smrtnih kazni, ali nijedna nije izvršena.
Poslednji čovek nad kojim je u Srbiji izvršena smrtna kazna bio je Johan Drozdek, koji je pogubljen u Somboru 1992. godine. Drozdek je prethodno osuđen zbog silovanja i ubistva šestogodišnje devojčice. U tadašnjoj Jugoslaviji smrtna kazna se od 1959. godine više nije izvršavala vešanjem, već streljanjem.
Bonus video:
Komentari (0)