Bavar, Arman, Talaš i Madžid: Kako je Iran izgradio "siromašnu, ali upornu" vazdušnu odbranu
Komentari
11/04/2026
-20:14
Za razliku od svojih suparnika u ratu na Bliskom istoku, Iranska PVO raspolaže znatno siromašnijim mogućnostima. Ona se u prvim godinama nakon revolucije 1979. godine oslanjala na američke sisteme MiM-23 Hawk, koje je Iran želeo da unapredi. Tokom devedesetih i početkom 2000-tih razvija se saradnja sa Rusijom kupovinom sistema Kub-M (20 baterija), a kasnije S200V. Iran je 2007. pokušao da uveze nekoliko baterija S300, ali je Rusija blokirala tu transakciju 2010. godine zbog razvoja nuklearnog programa. Tek, 2016. godine vlada u Teheranu je 2016. godine uspela da dopremi četiri baterije S300, koje će poslužiti kao uzor za dalji razvoj PVO. Na njihovu žalost, prema informacijama u javnosti, deluje da su tokom izraelskih udara oktobra 2024. godine uništene sve četiri baterije, ali su one ostavile značajan uticaj.
Iranska PVO se oslanja na sistem Bavar-373 (Bavar - verovanje, a cifra 373 je Abžad broj proroka Muhameda) koji je domaće proizvodnje, odnosno nastao je saradnjom između Ministarstva odbrane Irana i fabrika za proizvodnju oružja. Iranske vlasti ga opisuju kao pandan ruskom sistemu S-300, ili čak boljom verzijom. Zvanično je uveden u upotrebu 2019. godine za vreme predsednika Hasana Rohanija, a 2022. godine je predstavljena unapređena verzija koja se u nekim elementima može meriti sa ruskim S-400.
Domet: prva verzija 230 km, druga 300 km
Raketa: najbolja Sayyad 4B sa radarskim aktivnim/poluaktivnim navođenjem
Brzina rakete: od 4 do 7 mahova u zavisnosti od rakete
AP/Iranian Defense Ministry
I sistem Arman je takođe proizvod koji je nastao kooperacijom Iranskog ministarstva sa domaćim fabrikama. Predstavljen je 2023. godine u Moskvi na izložbi "ARMY-2023 Expo", i ubrzo je ubačen u vojne jedinice. Deklariše se kao sistem srednjeg dometa, velike mobilnosti i sposobnosti da se brzo rasporedi na neku teritoriju. Razvijan je radi zaštite osetljivijih područja od napada balističkih i krstarećih raketa, helikoptera i dronova, i kao takav se odlično uklopio u iransku strategiju mozaične odbrane.
Domet: 180 km Brzina rakete: 5,5-6 mahova
AP/Iranian Army
Povezane vesti
Sistemi Talaš predstavljaju grupu PVO sistema koji su uvedeni od 2015 do 2017. godine u iransku vojsku imaju verovatno najvažniju ulogu u iranskoj PVO, jer je broj njegovih baterija najveći (od 40 do 50 baterija). Njihov zadatak je da brane kritičnu infrastrukturu civilne i vojne prirode, zajedno sa ostalim sistemima kao što je Bavar-373. Talaš sistemi su različitog dometa, a dizajnirani su radi borbe sa avionima, balističkim raketama i dronovima na različitim visinama. Postoje četiri verzije Talaš sistema, od kojih poslednja verzija Talaš 4 ima raketu Sayyad-3C koja je opremljena sistemom poluaktivnog i aktivnog navođenja prema cilju, što joj daje veću preciznost.
Talaš 1- domet: 30 do 75 km, raketa: Sayyad 2;
Talaš 2- domet: do 75 km, rakete Sayyad 2 i Sayyad 3
Talaš 3- domet: do 75 km, rakete Sayyad2 i Sayyad 3, nadograđena verzija ruskog S 200
Talaš 4- domet: od 35 do 120 km, napredna raketa Sayyad-3C, napredni radar Ofog koji omogućava delovanje na avione sa malim radarskim poprečnim presekom (Stelt avioni)
Iranian Army Office/ZUMA Press W / Shutterstock Editorial / Profimedia
Madžid AD-08 je sistem kratkog dometa koji je predstavljen 2021. godine. Ime je dobio prema Madžidu Gorbanhaniju, "braniocu svetog svetilišta" odnosno ratniku koji se borio za šiitski islam. Ono što je velika pogodnost ovog sistema, uprkos tome što je domet njegove rakete
dosta mali (do 8 kilometara u visinu), jeste to što je operativan u svim vremenskim uslovima i može da gađa četiri mete istovremeno u svih 360 stepeni. Još jedna prednost je što se montira na vozilo koje je nastalo kao kopija Toyote Land Cruzera, što ga čini veoma mobilnim.
Pored toga, on ima sistem infracrvenog navođenja koji mu omogućava da deluje bez zračenja radara, čime se smanjuje mogućnost da bude lociran od strane neprijateljske avijacije ili radara. Prema informacijama u svetskoj i domaćoj javnosti sumnja se da je sistem Madžid odgovoran za oštećenje američkog lovca F35, jer njegov sistem infracrvenog navođenja ne „prija“ ovoj klasi aviona.
Povezane vesti
Iranska komanda protiv-vazduhoplovne odbrana je 4. aprila saopštila da je upotrebljen novi PVO sistem koji je uspeo da obori dva američka borbena aviona i nekoliko dronova. Koliko je reč o ratnoj propagandi, a koliko o istinitim informacijama pokazaće vreme. Bilo kako bilo, delovanje iranske PVO nije bilo bez efekta u toku rata sa SAD i Izraelom, jer je oboreno više aviona, dronova i avaksa. Ukupan bilans oborenih ili izbačenih iz stroja američkih aviona za sada iznosi 2 aviona F-35, 4 aviona F16, 2 aviona E-3 Sentry Awaks, 7 aviona za dotok goriva u vazduhu KC-135, 3 helikoptera UH-60 Crni Jastreb i 12 izviđačkih letelica MQ-9 Reaper.
Komentari (0)