Šta je CBAM i koliko će koštati srpsku privredu
Komentari
27/03/2026
-19:00
Od 1. januara 2026. godine Evropska unija uvela je CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), odnosno mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika, koji će direktno uticati na izvoz iz Srbije.
Reč je o sistemu kojim EU uvodi taksu na uvoz robe iz zemalja sa višim emisijama ugljen-dioksida, kako bi izjednačila uslove poslovanja između domaćih i stranih proizvođača.
Cilj: Sprečavanje "curenja ugljenika"
Glavni cilj CBAM-a je sprečavanje takozvanog "curenja ugljenika", odnosno premeštanja proizvodnje iz EU u zemlje sa blažim ekološkim standardima.
Drugim rečima, EU želi da osigura da svi proizvodi na njenom tržištu imaju sličan "ugljični trošak", bez obzira na to gde su proizvedeni.
Koji sektori su najviše pogođeni
CBAM se najpre odnosi na energetski intenzivne industrije, među kojima su:
- gvožđe i čelik
- cement
- aluminijum
- veštačka đubriva
- električna energija
Ovi sektori čine značajan deo izvoza Srbije u EU, što znači da će efekti biti direktni i merljivi.
Šta to znači za srpske kompanije
Za izvoznike iz Srbije to znači dodatne troškove, jer će morati da kupuju CBAM sertifikate koji pokrivaju emisije nastale tokom proizvodnje.
Povezane vesti
To može dovesti do smanjenja konkurentnosti domaćih proizvoda na evropskom tržištu, posebno u industrijama sa visokim emisijama CO2.
Srbija uvodi svoj porez da ublaži udar
Kako bi ublažila efekte, Srbija je već uvela nacionalni porez na emisije ugljen-dioksida u iznosu od četiri evra po toni.
Ovaj iznos će se odbijati od ukupne CBAM takse, čime se izbegava dvostruko oporezivanje.
Pravila se šire: Obuhvaćeno više od 180 proizvoda
Dodatni izazov za privredu predstavlja činjenica da se CBAM pravila postepeno šire i da obuhvataju sve veći broj proizvoda – trenutno više od 180.
To stvara dodatnu neizvesnost za kompanije koje izvoze u EU i zahteva prilagođavanje proizvodnih procesa.
Praktično: EU uvodi "carinu na CO2"
U suštini, CBAM znači da će se uvozna roba oporezivati kao da je proizvedena u EU, u skladu sa sistemom trgovine emisijama (EU ETS).
Komentari (0)