U britanskom arhivu pronađen redak primerak američke Deklaracije o nezavisnosti

U britanskom Nacionalnom arhivu otkriven je redak primerak štampanog izdanja američke Deklaracije o nezavisnosti, jedini poznati primerak van Sjedinjenih Američkih Država i jedan od svega 11 sačuvanih primeraka otštampanih u Eksteru, nekoliko dana nakon usvajanja Deklaracije u Filadelfiji 4. jula 1776. godine.

Dokument je krajem maja pronašao volonter Majkl Skar tokom popisivanja do tada detaljno neobrađene zbirke dokumenata iz britanske nacionalne kolekcije u sedištu Nacionalnog arhiva u Kjuu, u zapadnom Londonu, prenosi Guardian.

Otvarajući zbirku prepiske britanske Kraljevske mornarice iz 18. veka, Skar je naišao na dokument čije je prve reči odmah prepoznao.

Prema navodima stručnjaka Nacionalnog arhiva, reč je o jednom od najređih sačuvanih primeraka štampanih izdanja Deklaracije o nezavisnosti, otkrivenom svega nekoliko nedelja uoči obeležavanja 250 godina od njenog usvajanja.

Tanjug/AP/Kwiyeon Ha

Posebnu vrednost dokumentu daje činjenica da je moguće gotovo u potpunosti rekonstruisati njegov put od štamparije u gradu Eksteru u američkoj saveznoj državi Nju Hempšir do britanskih arhiva.

Dokument je pronađen među papirima zaplenjenim sa američkog privatnog ratnog broda "Dalton", koji je britanska ratna mornarica zarobila kod obale Španije u decembru 1776. godine.

Za razliku od drugih važnih dokumenata sa broda, uključujući dozvolu za napade na britanske brodove koju je potpisao predsednik Kontinentalnog kongresa Džon Henkok, primerak Deklaracije nije prosleđen Admiralitetskom sudu, već je zaveden samo kao "još jedan dokument" i potom zaboravljen više od dva veka u mornaričkim arhivama.

Primerak je odštampan u Eksteru između 16. i 19. jula 1776. godine, nekoliko dana nakon usvajanja Deklaracije u Filadelfiji 4. jula, u periodu kada su se vesti o proglašenju nezavisnosti širile američkim kolonijama.

Istoričari smatraju da je kapetan broda Elejzer Džonson primerak verovatno kupio u obližnjem Portsmutu, gde se "Dalton" nakratko zaustavio radi ukrcavanja dodatnih članova posade.

Džonson se nakon zarobljavanja pred sudom u Plimutu izjasnio kao građanin Sjedinjenih Američkih Država, što je u to vreme britanska kruna smatrala činom izdaje.

Tanjug/AP/Kwiyeon Ha

Američke privatne ratne brodove angažovao je Kontinentalni kongres za napade i zaplenu britanskih trgovačkih brodova, a "Dalton" je bio prvi američki privatni brod zarobljen u evropskim vodama.

Posadu od oko 120 ljudi činili su mornari iz Engleske, Irske, Škotske, Francuske i Danske, kao i američki državljani, među kojima je bio i Danijel Kotl, za koga se u evidenciji navodi da je bio verovatno slobodan Afroamerikanac, što nije bilo neuobičajeno među učesnicima Američke revolucije.

Izvršni direktor Nacionalnog arhiva Sol Nase ocenio je da je otkriće dokumenta "snažan podsetnik da je istorija Američke revolucije u suštini transatlantska priča".

"Ne radi se samo o tome da je ovo jedan od 11 primeraka u svetu, već i o njegovom poreklu i putu koji je prešao - od štamparije u Eksteru u Nju Hempširu, preko privatnog broda na Atlantiku i britanskog zarobljavanja, do državnog arhiva u Britaniji, naglasio je Nase.