Misterija stara 3.000 godina: Kako je vanzemaljski metal dospeo među blago iz bronzanog doba
Komentari
24/05/2026
-22:47
Usred riznice blistavih zlatnih predmeta iz iberijskog bronzanog doba, dva korodirana artefakta mogla bi da budu najdragocenija od svih.
Istraživači su otkrili da su jedna tamna narukvica i zarđala šuplja hemisfera ukrašena zlatom izrađene ne od metala iz Zemljine kore, već od gvožđa poreklom iz meteorita koji su pali sa neba.
Otkriće, koje je predvodio sada već penzionisani šef konzervacije Nacionalnog arheološkog muzeja u Španiji Salvador Rovira-Ljorens, predstavljeno je u radu objavljenom 2024. godine. Nalazi sugerišu da su tehnologija i tehnike obrade metala na Iberijskom poluostrvu pre više od 3.000 godina bile znatno naprednije nego što se ranije verovalo.
Blago iz Viljene, kako se naziva zbirka od 66 predmeta uglavnom izrađenih od zlata, otkriveno je pre više od 60 godina, 1963. godine, na području današnjeg Alikantea u Španiji. Od tada se smatra jednim od najvažnijih primera zlatarskog umeća bronzanog doba na Iberijskom poluostrvu, ali i u celoj Evropi.
Određivanje starosti ove kolekcije bilo je donekle otežano upravo zbog dva predmeta: male šuplje hemisfere, za koju se pretpostavlja da je bila deo žezla ili drške mača, i jedne narukvice.
Oba predmeta iizgledaju kao da su napravljeni od gvožđa; hemisfera ima maksimalni prečnik od 4,5 centimetara, a narukvica 8,5 centimetara, piše Science Alert.
Na Iberijskom poluostrvu gvozdeno doba, kada je upotreba gvožđa počela da smenjuje bronzu, najranije oko 850. godine pre nove ere.
Povezane vesti
Međutim, zlatni predmeti iz ove riznice datirani su na period između 1500. i 1200. godine pre nove ere. Zbog toga je bilo teško objasniti kako se ovi predmeti gvozdenog izgleda uklapaju u kontekst Blaga iz Viljene.
Ipak, ruda gvožđa iz Zemljine kore nije jedini izvor obradivog gvožđa. Širom sveta postoje brojni predmeti iz perioda pre gvozdenog doba koji su izrađeni od materijala poreklom iz meteorita.
Možda najpoznatiji primer je bodež faraona Tutankamona napravljen od meteorita, ali postoje i druga oružja iz bronzanog doba izrađena od ovog materijala, koji je u to vreme bio izuzetno cenjen.
Postoji način da se napravi razlika: gvožđe iz meteorita sadrži znatno više nikla nego gvožđe izvađeno iz Zemlje.
LANMAS / Album / Profimedia
Zbog toga su istraživači dobili dozvolu Gradskog arheološkog muzeja u Viljeni, u kojem se kolekcija čuva, da pažljivo ispitaju dva artefakta i utvrde koliko nikla sadrže.
Uzeli su male uzorke sa oba predmeta i podvrgli ih masenoj spektrometriji kako bi odredili njihov sastav.
Uprkos visokom stepenu korozije, koja menja elementarni sastav artefakata, rezultati ukazuju na to da su i hemisfera i narukvica izrađene od meteorskog gvožđa.
Povezane vesti
Time je rešena dilema o tome kako se ova dva predmeta uklapaju u ostatak kolekcije: nastali su u istom periodu, između oko 1400. i 1200. godine pre nove ere.
"Dostupni podaci sugerišu da bi kapa i narukvica iz Blaga iz Viljene trenutno mogli da predstavljaju prva dva predmeta na Iberijskom poluostrvu koja se mogu pripisati meteorskom gvožđu", navode istraživači u radu, dodajući da je to "u skladu sa kasnim bronzanim dobom, pre početka široke proizvodnje gvožđa iz Zemljine kore".
Ipak, zbog toga što su predmeti veoma korodirali, rezultati još nisu konačni.
Tim istraživača navodi da danas postoje novije, neinvazivne metode koje bi mogle da se primene kako bi se dobili detaljniji podaci i dodatno potvrdili ovi nalazi.
Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu "Trabajos de Prehistoria".
Komentari (0)