Tajna stara 3.000 godina: Rešena misterija "mumije koja vrišti" iz starog Egipta

Mumija žene iz egipatske elite, sahranjena pre više od tri milenijuma, i dalje izgleda kao da vrišti, širom otvorenih usta zamrznutih ispod lanenih zavoja. Naučnici koji su je nedavno ponovo ispitali modernim tehnikama snimanja veruju da odgovor ne leži u grešci tokom mumifikacije, već u retkoj i slabo shvaćenoj mišićnoj reakciji koja se može desiti tačno u trenutku smrti.

Mumija, poznata pod nadimkom "Žena koja vrišti", otkrivena je 1935. godine u Tebi i bila je sahranjena u blizini grobnice Senmuta, kraljevskog arhitekte koji je služio kraljici Hatšepsut tokom 18. egipatske dinastije. Decenijama se njen izobličen izraz lica pripisivao traljavom ili lošem balzamovanju. Međutim, kada su istraživači detaljnije ispitali kvalitet njene sahrane, ova teorija je počela da pada u vodu.

Sahrana dostojna elite

Dokazi ne podržavaju teoriju da je mumifikacija obavljena na brzinu ili nepažljivo. Prema pisanju magazina "Popular Mechanics", telo žene, laneni zavoji i njena raskošna perika bili su prekriveni uvoznim tamjanom i smolom kleke, izuzetno skupim materijalima rezervisanim isključivo za sahrane osoba visokog društvenog statusa.

Tamjan je, prema istorijskim izveštajima, dopremljen iz kraljevstva Punt, regije poznate po izvozu zlata i aromatičnih smola, a u Egipat je stigao preko ljudi koji su radili za samu Hatšepsut.

Pored smola, njena perika takođe ukazuje na visoke troškove i vrhunsku tehničku veštinu. Nije bila napravljena od ljudske kose, već od vlakana palme urme, ofarbana retkom crvenkastom kanom i posuta finom mešavinom kvarca, magnetita i albita.

Sve ovo jasno ukazuje na to da nije reč o sahrani koja je obavljena traljavo ili nezainteresovano.

Ostala je samo jedna misterija u vezi sa procesom balzamovanja: unutrašnji organi ove žene nisu bili izvađeni, osušeni i smešteni u kanopske vaze, što je bila uobičajena praksa tog vremena. Štaviše, na telu nije pronađen nijedan rez koji bi objasnio ovaj neobičan propust.

Šta su otkrili skeneri?

Godine 2024., radiolog specijalizovan za mumije, Sahar Selim sa Univerziteta u Kairu, u saradnji sa Samijom El-Mergani iz egipatskog Ministarstva turizma i antikviteta, ispitala je mumiju koristeći niz neinvazivnih metoda.

Istraživanje je obuhvatilo sve, od rendgenskih snimaka i kompjuterske tomografije (CT) do skenirajuće elektronske mikroskopije, koja beleži detalje površine u izuzetno visokoj rezoluciji. Korišćene su i Furijeova transformaciona infracrvena spektroskopija (FTIR) i rendgenska difrakcija, dve tehnike koje omogućavaju analizu molekularne i kristalne strukture materijala.

Ipak, čak ni uz upotrebu svih ovih modernih tehnika, istraživači nisu uspeli da precizno utvrde tačan uzrok njene smrti.

Credit: Bildarchiv Steffens / akg-images / Profimedia

Skeneri su, međutim, otkrili dosta detalja o njenom životu. Prema navodima istraživačkog tima, reč je o ženi visokoj oko 1,52 metra, što je bio prosek za to vreme, a preminula je u dobi od oko 48 godina. Njeni zubi i zglobovi već su pokazivali znake habanja.

Ruke su joj bile položene uz telo, a ne prekrštene na grudima - poza koja je bila strogo rezervisana isključivo za članove kraljevske porodice. Skeneri su tako potvrdili da, iako je njena sahrana bila izuzetno raskošna, ona nije rođena u samoj kraljevskoj porodici.

Bolna smrt sačuvana 3.000 godina

Istraživači sada veruju da je njen izraz lica najverovatnije posledica "mrtvačkog grča" (cadaveric spasm), retkog fenomena u kojem se određeni mišići "zaključaju" u trenutku smrti, obično kao posledica ekstremnog bola ili panike.

Za razliku od mrtvačke ukočenosti (rigor mortis), koja se javlja postepeno i izaziva ukrućivanje celog tela, mrtvački grč pogađa samo određene grupe mišića i dešava se u sekundi.

U studiji, objavljenoj u naučnom časopisu "Frontiers in Medicine", istraživači su napisali:

"Izraz lica mumije koja kao da vrišti mogao bi se protumačiti kao posledica mrtvačkog mišićnog grča, što ukazuje na to da je žena umrla vrišteći u neverovatnoj agoniji ili bolu".

Šta je tačno izazvalo taj poslednji trenutak patnje, zauvek će ostati nepoznato. Među mogućim scenarijima su srčani udar, moždani udar, pucanje aneurizme ili čak ujed zmije otrovnice. Međutim, istraživači na telu nisu pronašli nikakve tragove ujeda.