Građani na Kosovu i Metohiji suočeni sa birokratskim zidom: Nova pravila donela potpunu konfuziju

Nakon što je na Kosovu i Metohiji 16. marta počela primena Zakona o strancima i vozilima, počela je prijava građana za upis u prištinski centralni registar civilnog statusa. Kako je najavljeno nakon sastanka Specijalnog predstavnika Evropske unije za dijalog Beograda i Prištine, Petera Sorensena i prištinskog premijera Aljbina Kurtija, a potvrđeno od strane Srpske liste, do 16. juna, građani koji do sada nisu bili u kosovskom sistemu, a žive na Kosovu i Metohiji, moći će da registruju svoj status na osnovu bilo kog dokumenta izdatog, ili u gradovima centralne Srbije ili u kancelarijama izmeštenih policijskih uprava. Na terenu - situacija drugačija. 

Odluka prištinskog ministra unutrašnjih poslova Dželjalja Svećlje, a na osnovu dogovora Petera Sorensena i Aljbina Kurtija, precizira: za građane je omogućen "prepis činjenica rođenja, venčanja i smrti“ za period od 10. juna 1999. godine do 15. marta ove godine”. U praksi - ne za sve.  

Darko Stojanović, direktor matične službe opštine Gračanice ističe da lica do 14 godina koja su rođena van teritorije KiM, a čiji su roditelji državljani tzv. Kosova bez problema se upisuju u registar.

"Lica koja su rođena van teritorije Kosova samim punoletstvom nemaju mogućnost direktnog upisa u Centralni registar, već se mogu pozvati da apliciraju putem naturalizacije na osnovu roditelja. Lica do 14 godina koja su rođena van teritorije Kosova, a čiji su roditelji državljani Kosova, bez problema se upisuju u Centralni registar", rekao je Stojanović.

Euronews Srbija

Ovo znači da svi koji su rođeni negde u gradovima centralne Srbije nakon 1999. godine, a punoletni su, iako žive na Kosovu i Metohiji i oba njihova roditelja imaju kosovska dokumenta, mogu da dobiju samo boravišne vize. To posebno pogađa građane na severu.

Dušan Radaković iz NVO "Centar za zastupanje demokratske kulture" ističe da su informacije različite od opštine do opštine.

Euronews Srbija

"Vrlo su različite informacije koje se dobijaju u severnim opštinama, uglavnom od Albanaca koji rade, koji su došli sada u severne opštine, poslati od Ministarstva unutrašnjih poslova, vrlo različite informacije, da nemaju administrativno uputstvo, da toga neće biti, da je službenik koji to treba da radi na obuci u Prištini i tako dalje", rekao je on.

Venčani list izdat od srpskih institucija dovoljan je za sticanje kosovskog državljanstva, samo ako su oba supružnika rođeni na Kosovu i Metohiji.

"Kada je jedan od supružnika kosovski državljanin, a drugi strani državljanin, to lice mora da se prijavi u Centar za migracije, pribavi boravišnu dozvolu i time dokaže boravak na Kosovu u trajanju od najmanje jedne godine. Nakon tri godine od sklapanja braka, ima pravo da aplicira za državljanstvo Kosova naturalizacijom. Nakon toga se čeka odgovor Divizije za državljanstvo, odnosno nadležnog departmana, koji je dužan da odgovori u roku od 180 dana. Ukoliko odgovor bude pozitivan, lice polaže test o socijalnom i kulturnom uređenju Kosova na jednom od službenih jezika, kao i test opšteg znanja", objasnio je Darko Stojanović.

Iz Kancelarije Evropske unije nisu odgovorili na naš upit: koje su zapravo olakšice o kojima su govorili, kako njihovi, tako i predstavnici institucija? Izgleda, kao da ih i nema.

Euronews Srbija

"Oni su prvo rekli da će moći samo uz pomoć izvoda, zatim državljanstva, zatim izvoda iz državljanstva srpskog i srpske lične karte PU Kosovska Mitrovica moći da se izvadi, da se aplicira za kosovsku ličnu kartu, međutim, vidite to nije tako", rekla je za Euronews Srbija meštanka Kosovske Mitrovice, Ivana Joksimović.

Stojanović objašnjava da se izlazi u susret stranim državljanima.

"U ovom slučaju izašlo se u susret tim ljudima, odnosno stranim državljanima, da mogu aplicirati za boravišnu dozvolu na osnovu srpskih ličnih karata, bez obzira na to da li su izdate od strane paralelnih institucija ili ne", rekao je on.

Paralelno sa procesom prepunom nejasnoća, počela je i izrada spiskova zaposlenih u zdravstvu i prosveti, kao i studenata Prištinskog univerziteta sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, potrebnih za izdavanje boravišnih dozvola. Pitanje je: koliko su lični podaci koji će se nalaziti na tim spiskovima, zaštićeni i da li se mogu zloupotrebiti ili iskoristiti u neke druge svrhe?