Domaći i regionalni velikani umetnosti i kulture koji su nas napustili u 2025. godini
Komentari
02/01/2026
-17:19
Muzičari koji se ubrajaju u legende regionalne scene, džezeri, reditelji, književnici... U 2025. godini oprostili smo se od brojnih ličnosti koje su ostavile dubok trag na domaćoj i regionalnoj kulturnoj sceni.
Ovo je podsećanje na njih:
Goranka Matić
Uticajna fotografkinja Goranka Matić, prisutna na medijskoj i umetničkoj sceni više od 45 godina, preminula je 5. januara u Beogradu u 76. godini posle kraće bolesti.
Hroničarka zbivanja na umetničkoj, kulturnoj, društvenoj i političkoj sceni, počev od novotalasnih 80-ih preko burnih 90-ih godina 20. veka, Matić je počela profesionalnu karijeru u časopisu Džuboks, a nastavila je u Startu, Poletu, Svijetu...
Tanjug/Tanja Valič
Bila je u prvoj postavi nedeljnika Vreme, gde je kao urednica fotografije provela 17 godina, a zatim je bila urednica fotografije u novinskoj kući Politika (2006-2010) i u Radio-televiziji Srbije (2011-2015).
Njen rad je naročito značajan u oblasti rok fotografije, pre svega tokom Novog talasa, a neke od njih obeležile su omote ploča Idola, U škripcu, Bajage i instruktora, Đorđa Balaševića…
Autorka je i kultnih fotografija o turbulentnim društveno-političkim zbivanjima na beogradskim ulicama tokom 90-ih godina 20. veka. Objavila je nekoliko knjiga.
Povezane vesti
Muzej savremene umetnosti u Beogradu priredio joj je 2021. godine retrospektivnu izložbu "Iskustvo u gužvi", koju je činilo više stotina fotografija i materijala druge vrste (arhiva, dokumentacija, foto-eseji), strukturisanih prema tematskim celinama.
Dobitnica je nekoliko značajnih nagrada, među kojima su nagrada na 39. Oktobarskom salonu 1998. godine, nagrada “Osvajanje slobode” Fondacije Maja Maršićević –Tasić 2002, Politikina nagrada za najbolju izložbu 2003. (Tiho teče Sutjeska), godišnja nagrada ULUPUDS-a 2005, nagrada Udruženja novinara Srbije za životno delo 2019. i nagrada Fondacije “Tanja Petrović” za izuzetan doprinos afirmisanju kulture i umetnosti u medijima, koja joj je uručena 2021. u MSUB-u.
Milorad Milinković
Umetnik i erudita, koji je široj javnosti bio poznat i kao tragač popularnog kviza "Potera", preminuo je na Božić 2025. u 60. godini života, ne dočekavši premijere svoja dva poslednja filma: "Sedef magla" i "Čarobna zemlja".
Tanjug/Jadranka Ilić
Milinković je rođen u Beogradu 1965. godine. U rodnom gradu je završio Matematičku gimnaziju 1983. i upisao Akademiju umetnosti u Novom Sadu gde je diplomirao 1991, odsek režija.
Ipak, bio je i umetnik širokog spektra interesovanja, pevač, kantautor, di-džej i fudbalski komentator.
Bio je vokal i gitarista rok grupe "Morbidi" i "Mnoći", a kasnije član bendova "Big seks" i "Zmajevi".
Ljubav prema muzici pretočio je i u svoj diplomski rad "Satan Panonski", posvećen Ivici Čuljku, vinkovačkom pankeru i lokalnoj legendi, poznatom po mističnom i ekscentričnom ponašanju.
Povezane vesti
Usledila su njegova najpoznatija rediteljska ostvarenja koja su stekla status kultnih - "Mrtav 'ladan" (2002.), "Potera za sreć(k)om" (2005.) i "Čitulja za Eskobara" (2008.), a režirao je prvi srpski film snimljen u 3D tehnologiji - "Peti leptir" (2014.).
Ostvario je zapažen uspeh i na televiziji gde je režirao drugu sezonu serije "Crni Gruja", a kasnije i "Kljun", "Složnu braću - Next Đeneration" i "Sumpor".
Milinkovićev film iz 2023. "Što se bore misli moje" o periodu života kneza Mihaila Obrenovića neposredno pre i za vreme atentata, bio je kandidat Srbije za Oskara.
Dinastijom Obrenovića bavio se i u jednom od svoja dva poslednja filma "Sedef magli" koji je premijerno prikazan na 32. izdanju Međunarodnog filmskog festivala u Paliću.
Napisao je dve knjige: "Fantom tramvaj, ili, Čudnovati doživljaji mog prijatelja Sime i njegova zaostavština u pet knjiga" i "Mrtav 'ladan i bez noge, ili, I posle Tita Tito".
Gradimir Stojković
Slavni pisac knjige "Hajduk u Beogradu" Gradimir Stojković nije doživeo da u bioskopu pogleda ekranizaciju njegovog čuvenog romana za decu i mlade u čijem je stvaranju učestvovao.
Velikan književnosti preminuo je 19. februara u 78. godini posle kraće bolesti.
Prinskrin/Youtube/Laguna
Stojković je bio najčitaniji prozni dečji pisac u poslednjih 30 godina na prostorima bivše Jugoslavije. Sve njegove knjige su doživele više izdanja ("Hajduk u Beogradu" preko dvadeset, uz tiraž preko 500.000 primeraka). Njegove pesme i priče su prevođene na engleski, francuski, italijanski, nemački, ruski, slovački, bugarski, rumunski, mađarski i makedonski jezik.
Rođen je 3. marta 1947. godine u banatskom selu Mramorak, a već u osnovnoj školi pokazao je veliki talenat za pisanje i u trećem razredu osvojio svoju prvu književnu nagradu - "Zmajevu nagradu" za jednu pesmu, koja nažalost nije sačuvana.
Iako je najpre upisao studije elektroenergetike, ubrzo ih je napustio, a potom se opredelio za Višu pedagošku školu, posle koje se zaposlio u Osnovnoj školi "Đura Daničić" kao nastavnik osnova tehnike.
Počinje da se bavi dečjim filmom i osniva Foto-kino klub u školi, a potom i Atelje mladih talenata. Fotografije i filmovi dece kojima je mentor osvajaju brojne nagrade u Jugoslaviji i inostranstvu. Kao nastavnik radi sve do 1995. godine. U međuvremenu, u teškim i sumornim danima 1993-94. radi za UNICEF i OKSFAM programe za decu "Hajde da se igramo" po izbegličkim centrima Srbije.
Među njegovim istaknutim delima su "Rat Novakov i mir", "Hajduk u Beogradu", "Hajduk protiv vetrenjača", "Hajduk sa druge strane", "Sve moje gluposti", "Kopao sam dubok zdenac" i mnogi drugi.
Njegov poslednji roman za mlade pod nazivom "Buba" objavljen je u novembru 2024
Filip David
Čuveni književnik Filip David preminuo je 14. aprila u Beogradu.
David je bio esejista, dramaturg, scenarista, dugogodišnji urednik Dramskog programa Televizije Beograd, redovni profesor dramaturgije na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu i jedan od osnivača "Adligata", u okviru kojeg je skoro dve decenije aktivno pomagao stvaranje Muzeja knjige i putovanja i Muzeja srpske književnosti.
Fonet/Media centar
Rođen je 4. jula 1949. godine, a tokom Drugog svetskog rata sa majkom se skrivao podno Fruške gore, dok je većina braće, sestara i rođaka njegovog oca stradala u logoru na Sajmištu i u Jasenovcu.
Talenat za pisanje je pokazao još kao osnovac i srednjoškolac, dobivši već tada dvadesetak nagrada. Diplomirao je jugoslovensku i svetsku književnost na Filološkom fakultetu i dramaturgiju na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu. Jedan je od osnivača Nezavisnih pisaca (1989) i Beogradskog kruga (1990) - udruženja značajnih, nezavisnih intelektualaca. Bio je jedan od utemeljivača nezavisne književne asocijacije Forum pisaca.
U Muzeju srpske književnosti formirao je zbirku sa svojom pisaćom mašinom, ličnim predmetima i knjigama sa posvetama.
Spada u najznačajnije intelektualce i književnike poslednjih decenija. Dela su mu prevođena na švedski, francuski, poljski, mađarski, italijanski, albanski, esperanto, makedonski, slvoenački, hebrejski, a njegove pripovetke se nalaze u dvadesetak antologija.
Iza sebe je ostavio brojne zbirke pripovedaka i eseje, kao i romane "Hodočasnici neba i zemlje", "San o ljubavi i smrti" i "Kuća sećanja i zaborava".
Kao dramaturg, scenarista ili koscenarista radio je, između ostalih, na filmovima "Okupacija u 26 slika", "Pad Italije", "Ko to tamo peva", "Bure baruta", "Poseban tretman", "Paviljon 6", "San zimske noći", "Optimisti" i "Kad svane dan".
Ljubomir Simović
Književnik i akademik Ljubomir Simović preminuo je 16. aprila u 90. godini u Beogradu.
Simović je rođen 2. decembra 1935. godine u Užicu. U rodnom mestu je završio osnovnu i srednju školu, a diplomirao je na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na Katedri za jugoslovensku književnost i srpskohrvatski jezik.
Prinstscreen YouTube/Max
Tokom 1968. godine pohađao je kurs italijanskog jezika i kulture, koji u Santa Margeriti Ligure organizuje Univerzitet iz Đenove.
Tokom studija bio je urednik i odgovorni urednik studentskog književnog časopisa "Vidici". Radni vek proveo je kao urednik u kulturnoj redakciji Radio Beograda.
Simović je bio redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti od 1994. godine.
Simović je bio antologijski pesnik srpskog jezika i dobitnik najvećih nacionalnih priznanja za književni rad. Takođe, i antologijski dramski pisac čije su drame s velikim uspehom prikazivane i nagrađivane u pozorištima kod nas i inostranstvu, intelektualac od ugleda i uticaja u Srbiji, i jedan od najaktivnijih članova SANU.
Njegove drame su izvođene u mnogim pozorištima u Srbiji i inostranstvu.
Njegove kultne drame su: "Hasanaginica" (1974), "Čudo u Šarganu" (1975), "Putujuće pozorište Šopalović" (1985), "Boj na Kosovu" (1988. i 2003).
Simović je objavio više pesničkih knjiga: "Slovenske elegije" (1958), "Veseli grobovi" (1961), "Poslednja zemlja" (1964), "Šlemovi" (1967), "Uoči trećih petlova" (1972), "Subota" (1976), "Vidik na dve vode" (1980), "Um za morem" (1982), "Deset obraćanja Bogorodici Trojeručici hilandarskoj" (1983), "Istočnice" (1983), "Gornji grad" (1990), "Igla i konac" (1992), "Ljuska od jajeta" (1998), "Tačka" (2004) i "Planeta Dunav" (2009).
Pored poezije i drama, Simović je posvećeno pisao i eseje o srpskim pesnicima i dramskim piscima. Iz toga je nastala knjiga "Duplo dno" koja je doživela više izdanja.
Ljubomir Simović je dobitnik brojnih književnih nagrada, među kojima su Nagrada "Isidora Sekulić", Sterijina nagrada za drame "Hasanaginica" (1975), "Čudo u Šarganu" (1993) i "Putujuće pozorište Šopalović" (1986), Disova nagrada, te Nagrada "Dositej Obradović"...
"Jezik je veliko ogledalo. Otkriva, a da mi toga nismo ni svesni, i ko smo, i šta smo. I gde smo", govorio je Ljubomir Simović.
Gabi Novak
Legendarna hrvatska pevačica Gabi Novak preminula je 11. avgusta u 89. godini života.
FoNeT/HINA/Zvonimir KUHTIĆ
Gabi je poslednje mesece provela u domu za rehabilitaciju, gde je boravila zbog povrede kičme.
Javnost je imala priliku da je vidi u junu, kada se pojavila na sahrani svog sina Matije Dedića, koji je preminuo 8. juna u 53. godini.
Rođena je 1936. u Berlinu, gde je i provela detinjstvo, a početkom Drugog svetskog rata, porodica se preselila na Hvar.
U Zagrebu je završila grafički smer u Školi primenjene umetnosti. Radila je u "Vjesniku", a zatim u Zagreb filmu kao crtač i scenograf. Pozajmljivala je glasove animiranim likovima.
Njene vokalne sposobnosti, primetio je Bojan Adamič i pozvao je, da gostuje na koncertima "Big Benda" u Ljubljani. Pevala je pesmu "Sretan put" iz filma „H-8”. Uskoro je nastupila na Zagrebfestu s pesmom "Ljubav ili šala”. Na Bledskom džez festivalu 1958, pevala je u duetu s Luisom Armstrongom.
U njenoj diskografiji su albumi: "Pjeva Gabi Novak" iz 1961. godine, "Gabi" iz 1970. godine, "Gabi" iz 1971. godine", "Samo žena" iz 1974. godine, "Gabi 77" iz 1977. godine, "Najveći uspjesi" iz 1978. godine, "Gabi & Arsen" iz 1980. godine, "Gabi" iz 1982. godine, "Nada" iz 1985. godine, "Hrabri ljudi" iz 1988. godine, "Retrospektiva" iz 1993. godine, "Adrese moje mladosti" iz 1997. godine, "Pjesma je moj život" iz 2002. godine, "Pjeva Gabi Novak" iz 2003. godine i "Zlatna kolekcija" iz 2006. godine.
Imala je dva braka, prvi sa kompozitorom Stipicom Kalogjerom koji je trajao nekoliko godina, a nakon kog je 1958. godine upoznala velikog jugoslovenskog pevača, pisca, književnika, kompozitora i aranžera, Arsena Dedića, za koga se udala 1973. godine, mesec dana pre rođenja sina Matije.
Zajedničko im je bilo to da su muzici ozbiljno pristupali, a on joj je pomogao da izdrži u periodima kada nije imala hitove.
Uprkos tome što se posvetila porodici i podizanju sina, nikada nije okrenula leđa muzici.
Poslednju pesmu "Nada", koju je za nju napisao Đorđe Novković, objavila je samo mesec dana pre nego što će zauvek napustiti ovaj svet.
Dan posle njene smrti kod Terazijske česme u Beogradu, održano je odavanje počasti porodici Dedić - Gabi, Arsenu i Matiji.
Gabrijel Felc
Dugogodišnji šef-dirigent Beogradske filharmonije Gabrijel Felc iznenada je preminuo 29. avgusta u 54. godini.
Iako je poreklom bio Austrijanac, Gabrijel Felc ostavio je neizbrisiv trag na srpskoj, ali i svetskoj muzičkoj sceni, kao jedan od najistaknutijih dirigenata, sa svestranom karijerom u operskom i simfonijskom repertoaru.
Tanjug/Marko Đoković
Od 2001. do 2005. godine, bio je generalni muzički direktor u Altenburg-Geri, a od 2004. do 2013. godine generalni muzički direktor Štutgartske filharmonije, a generalni muzički direktor Dortmundske opere i šef-dirigent Filharmonije u Dortmundu bio je od sezone 2013/14 pa sve do 2024/25.
Felc je 2024. preuzeo ulogu muzičkog direktora u Kilu. Na čelo Beogradske filharmonije stao je 2017. godine.
Sa orkestrom iz Beograda brzo je počeo da niže mnogobrojne uspehe koje je kratko slavio, hitro osmišljavajući još veće i izazovnije, sa istom žustrinom i upornošću sa kojom se zalagao i borio za orkestar Beogradske filharmonije u njenim teškim momentima.
Čim je stupio na čelo orkestra, iz poštovanja prema kolegama i celokupnoj srpskoj kulturi odmah je započeo učenje srpskog jezika.
Orkestar Beogradske filharmonije sa Gabrijelom Felcom stupio je u sasvim novu razvojnu etapu.
"On se upisao u njenu stogodišnju istoriju kao jedan od najuspešnijih i najvažnijih šefova-dirigenata. Sa Felcom je Filharmonija postala deo svetskog ranga orkestara 'teške kategorije', drastično proširivši njen repertoar i značajno uticajući na podizanje nivoa izvođačkog kvaliteta do same izuzetnosti", navedeno je u saopštenju Beogradske filharmonije.
Dodaje se da je sa Felcom Beogradska filharmonija prvi put zasvirala na otvorenom, izvodila opere na koncertnoj sceni, pravila posebne muzičke razgovore, predstavljala nove muzičke trendove savremene muzike.
Bubiša Simić
Srpski muzičar, kompozitor i dirigent Vojislav Bubiša Simić preminuo je 29. septembra u 102. godini.
Simić je nekadašnji predsednik Udruženja kompozitora Srbije i Udruženja džez muzičara Srbije.
Posle rata je osnovao amaterski džez orkestar "Dinamo", prvi big bend u Srbiji i smatra se najzaslužnijim za proboj džez muzike u komunističkoj Jugoslaviji.
Tanjug/Marko Đoković
Od 1953. do 1985. godine bio je dirigent Džez orkestra RTV Beograd, sa kojim je proputovao skoro celu Evropu i postigao velike uspehe, od kojih je najznačajnija prva nagrada na džez festivalu u Žuan le Penu (Francuska, 1960).
Dugi niz godina bio je stalni gost-dirigent u Pozorištu na Terazijama. Dirigovao je i horovima i simfonijskim orkestrima. Pisao je stručne članke o muzici, kao i muzičke kritike, ali i putopisne reportaže.
Napisao je mnogo kompozicija različitih žanrova. Bio je predsednik Udruženja kompozitora Srbije, kao i predsednik Udruženja džez muzičara. Nosilac je Ordena rada sa zlatnim vencem i Ordena Zasluge za narod sa srebrnim zracima. Dobitnik je nagrade Zlatni beočug grada Beograda, nagrade za životno delo RTV Srbije, Nagrade za životno delo džez festivala "Nisville", kao i Oktobarske nagrade grada Beograda.
Objavio je knjige "Susreti i sećanja" (2005), "Veselo putovanje" (2007) i "Sentimentalno putovanje" (2011).
Halid Bešlić
Legendarni pevač narodne muzike Halid Bešlić preminuo je 7. oktobra u Sarajevu u 72. godini posle kratke borbe s teškom bolešću. Svojim pesmama, tokom 40 godina duge karijere, povezivao je ljude i zemlje, pa se od njega danima opraštao ceo Balkan - od političara, njegovih kolega muzičara do običnih ljudi.
Rok Valenčič / Rok Valenčič / Profimedia
Otišao je onako kako je i sanjao, kao dobar čovek, a ne kao dobar pevač. To je samo jedna od Halidovih izjava koja se citira u medijima i na društvenim mrežama. A bio je voljen širom regije.
Njegove pesme pevale su se u svim gradovima i republikama nekadašnje Jugoslavije.
Rođen je 20. novembra 1953. godine u selu Knežina kod Sokoca. Iako je završio tesarski zanat i Višu školu za poslovođu, Bešlić je od rane mladosti pokazao talenat za muziku.
Godine 1979. objavio je prvi singl, a 1981. i prvi album. Tokom karijere je snimio ukupno 18 albuma i više od 200 kompozicija i izveo veliki broj koncerata u domovini i drugim zemljama.
Bešlić je poslednji koncert održao u Banja Luci 15. avgusta kada je osetio tegobe, a potom je primljen na lečenje u Klinički centar Univerziteta u Sarajevu, gde je i preminuo.
Njegove pesme deo su svake radosti i tuge. Pevale su ih generacije koje nisu bile ni rođene kada su neke od njih nastajale.
Osim po muzici, Halid Bešlić ostaće upamćen i kao veliki humanitarac. Pomagao je mnogima, posebno deci, ali o tome nije želeo nikada da govori.
Svoju poslednju pesmu, koja je objavljena mesec dana pre njegove smrti, posvetio je supruzi Sejdi.
Zdravko Šotra
Zdravko Šotra, jedan od najvećih reditelja domaće televizije i filma, preminuo je 8. oktobra u 93. godini života.
Rođen je 13. februara 1933. godine u selu Kozice kod Stoca. Jedan od najpoznatijih srpskih režisera svoju karijeru je započeo kasnih pedesetih godina prošlog veka.
Tanjug/Sava Radovanović
U Televiziji Beograd bio je praktično od njenog osnivanja gde je kao asistent Radivoja Lole Đukića radio prvu humorističku seriju "Servisna stanica" još 1959. godine.
Usledio je kultni šou "Obraz uz obraz" emitovan u periodu 1972-1974. čiji su domaćini bili glumci Milena Dravić i Dragan Nikolić. Šou je bio koncipiran kao kombinacija skečeva i muzičkih numera, a u njemu su učestvovali mnoge u to vreme popularne ličnosti kao što su Miodrag Petrović Čkalja, Đuza Stoiljković, Josipa Lisac, Sedmorica mladih, Leo Martin, Arsen Dedić itd.
Od tada je potpisao preko 120 televizijskih i filmskih ostvarenja velike gledanosti kako na televiziji tako i u bioskopima.
U antologiju ovdašnje kinematografije ušla su ostvarenja "Osvajanje slobode", "Šesta brzina", "Idemo dalje", "Igmanski marš", "Gospođa ministarka", "Braća po materi", "Lajanje na zvezde", "Zona Zamfirova", "Pljačka Trećeg rajha", "Ivkova slava", "Šešir profesora Koste Vujića", "Santa Maria della Salute"...
Takođe se iskazao i kao autor u dokumetnarnom žanru emisijama: "Plutonovo carstvo u Homolju", "Svi zajedno", "Povratak pesnika", "Gde cveta limun žut"... Šotrine serije "Gorski car", "Maksim našeg doba", "Rođaci", "Glumac je glumac", "Više od igre", "Priče iz radionice", "Samci", "Volim i ja neradže, no trpim", "Ranjeni orao", "Greh njene majke", "Nepobedivo srce"..., ubrajaju se u naše najgledanije domaćih televizija.
U toku karijere Zdravko Šotra nagrađen je domaćim i svetskim priznanjima - nagrade na Pulskom festivalu, nekoliko Zlatnih i Srebrnih mimoza u Herceg Novom, Zlatni vitez u Moskvi, Nagrada na festivalu u Pragu, Oktobarska nagrada grada Beograd, Gran pri u Portorožu, Zlatna harfa u Dablinu, Zlatna ruža Montrea za ostvarenje "Roman sa kontrabasom" 1972.
Poslednji uspeh ostvario je 2021. istorijskom dramskom serijom, "Aleksandar od Jugoslavije" koju potpisuje i kao scenarista.
Takođe je objavio jedinstvenu knjigu "Mojih 500 glumaca" u kojima je opisao svoju raskošnu višedecenijsku karijeru i saputnike.
Komentari (0)