Svi putevi ipak nisu vodili u Rim: Nova studija pokazala koji grad je bio prava raskrsnica carstva
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Izreka da "svi putevi vode u Rim" vekovima se smatrala gotovo nepobitnom istinom o saobraćajnoj mreži Rimskog carstva. Međutim, novo istraživanje objavljeno u časopisu Nature Communications pokazuje da drevni rimski putevi nisu bili ni toliko usmereni ka Večnom gradu, niti toliko savršeno projektovani kako se dugo verovalo.
Analiza je obuhvatila gotovo 300.000 kilometara puteva širom Rimskog carstva i dovela u pitanje niz uvreženih pretpostavki o njihovoj organizaciji, pravcu i ulozi, a o tome je za Euronews Srbija govorio jedan od autora studije, Adam Pažut, arheolog i istraživač sa Autonomnog univerziteta u Barseloni.
Prema njegovim rečima, Alpi koji Apeninsko poluostrvo dele od ostatka kontinenta, bili su glavna prepreka da Rim ima dobru povezanost sa Evropom.
"Ako pogledamo ceo prirodni kompleks rimske imperije, možemo da vidimo da su najbolji putevi koji su povezivali tu mrežu išli duž Dunava, preko Balkana, pa sve do Carigrada, a zatim do Azije, jer to je jedina mogućnost bila da se poveže Evropa sa zapadnom Azijom", kaže Pažut.
Svi putevi vodili do - Carigrada
Istraživanje je nastalo nakon što je međunarodni tim arheologa prošle godine napravio digitalnu i javno dostupnu mapu celokupne mreže rimskih puteva iz 150. godine nove ere. Na osnovu te baze podataka proučavani su reljef, istorijski kontekst i međusobna povezanost gradova kako bi se utvrdilo koliko su putevi bili pravolinijski, koje su centre povezivali i u kojoj meri su uticali na današnju saobraćajnu infrastrukturu.
Unsplash/ Massimo Virgilio
Jedno od najiznenađujućih otkrića studije jeste da se centralni položaj Rima uglavnom odnosio na puteve duž tirenske obale Italije. Kada se, međutim, posmatraju svi pravci kretanja na prostoru čitavog Apeninskog poluostrva, najznačajnija saobraćajnica nalazila se na suprotnoj, jadranskoj obali i potpuno je zaobilazila Rim.
Važnost trase koja je povezivala Carigrad sa ostatkom Evrope, nije određivala samo njihova geografska pozicija. Za Rimljane su od posebnog značaja bili vojni putevi, naročito duž granica carstva, uključujući i Podunavlje.
Povezane vesti
"Rimljani su intenzivno gradili vojne puteve u svim oblastima gde su čuvali svoje vojne jedinice i snage. Neki od njih su vidljivi na našoj analizi, posebno oko Dunava, i oni su ukupno bili važni za Rimljane na nivou čitavog rimskog carstva", objašnjava Pažut.
"Deo puteva koji su prolazili kroz Sirmijum, Beograd, a onda južno do Niša, i dalje kroz Bugarsku, poznat je kao Via Militaris, koji povezuju Dunav sa Carigradom. To je bio važan transportni koridor, ne samo za vreme Rimljana, već i u srednjem veku. I u modernom periodu za sve vojske koje su se kretale tim putevima", ističe naš sagovornik.
Kako su Rimljani umrežili Evropu
Prvi veliki rimski put bio je Via Appia, Apijev put, koji je prvobitno vodio jugoistočno od Rima u dužini od oko 210 kilometara duž tirenske obale, da bi kasnije bio produžen do Jadranskog mora. Njegovu izgradnju naredio je državnik Apije Klaudije Cek 312. godine pre nove ere.
Proces izgradnje puteva se dodatno ubrzao nakon što je Rimska republika prerasla u Rimsko carstvo 27. godine pre nove ere. Kako su rimski vladari osvajali i priključivali nove teritorije, od današnje Turske do Britanije, rasla je potreba za boljim trgovačkim i administrativnim vezama. Zato su legionari gradili puteve koji su povezivali udaljene delove carstva.
Iako su rimski putevi često predstavljani kao uzor preciznog inženjerstva, istraživanje pokazuje da stvarnost nije bila toliko jednostavna.
U okviru studije utvrđeno je da su rimski graditelji preferirali pravolinijske trase kada je to bilo moguće, ali nisu nužno birali najkraći put između dve tačke. Na oblikovanje putnih pravaca značajno su uticali planine, doline, reke i naselja.
Euronews/Aleksa Boljanović, Wikipedia/Rapsak
"Rimljani su imali vrlo rudimentarne tehnologije što se tiče geologije i projektovanja. Recimo, u severnoj Evropi i zapadnoj Evropi, u Podunavlju, postoje pravi putevi koji su u ravnicama. Naravno, u planinskim područjima situacija je složenija. To je slučaj kod starih planinskih prolaza, koji idu unakrsno, gore-dole... Najvažnija unapređenja su bili mostovi koje su gradili širom Evrope, u Africi i Bliskom istoku. Ti kameni, lučni mostovi koji i dan-danas stoje i funkcionišu, bili su bilo ogromno poboljšanje u odnosu na ranije prelaze preko reka", ističe Pažut.
Povezane vesti
Kako su istraživači pronašli vekovima staru putnu mrežu?
Jedan od najvećih izazova istraživanja bio je utvrditi gde su se putevi nalazili pre gotovo 2.000 godina, posebno tamo gde danas više nema vidljivih tragova.
Pažut objašnjava da se njihov digitalni atlas zasniva na ogromnom broju prethodnih istraživanja. U njegovoj izradi korišćeni su radovi stotina istraživača, različiti naučni članci, regionalne studije i arheološka istraživanja iz Evrope, severne Afrike i Bliskog istoka.
Unsplash/Matt Jones
"U nekim slučajevima ljudi i danas koriste rimske puteve, recimo u Italiji. Tamo su u upotrebi, ne samo putevi, već i neki granični prelazi", navodi Pažut.
Povezane vesti
Zašto se ipak kaže da svi putevi vode u Rim?
Avgust, prvi car starog Rima, postavio je 20. godine pre nove ere u Rimskom forumu pozlaćeni spomenik nazvan Milliarium Aureum ili Zlatni miljokaz, kako bi obeležio simboličnu početnu tačku svih puteva u ogromnom carstvu.
Ali ako rimska putna mreža nije bila organizovana tako da svi važni pravci vode ka Rimu, kako je onda nastala izreka koja se vekovima koristi širom sveta?
Pažut smatra da odgovor leži u političkom i administrativnom značaju grada.
"Rim je centar, središte imperije. Tu je stolovao imperator. Tu sve dolazi i sve se vraća", kaže on.
U Rim su stizale informacije i porezi iz provincija, dok su ljudi iz različitih delova carstva dolazili u prestonicu zbog posla, ali i zbog drugih razloga. Među njima su bili umetnici, sveštenici, misionari...
"Dok je Rim bio glavni grad u celom carstvu, tu se nalazila moć i svi su hrlili u Rim", zaključuje arheolog.
Više o istraživanju koje se bavilo rimskim putevima pogledajte u priloženom videu.
Komentari (0)