Emisija "Despot Stefan": Ko su pravi saveznici Srbije u Evropskoj uniji i da li ih uopšte ima
Komentari15/04/2026
-22:38
U trenutku kada se evropski put Srbije ponovo nalazi u fokusu javnosti, ključno pitanje koje se nameće jeste – da li Beograd uopšte ima istinske saveznike unutar Evropske unije ili su odnosi isključivo zasnovani na promenljivim političkim interesima. Upravo o tome govorili su Despot Kovačević i Stefan Surlić u emisiji „Despot Stefan“, analizirajući odnose Srbije sa državama članicama i institucijama EU.
Na samom početku, Kovačević ukazuje na čestu grešku u domaćem diskursu – poistovećivanje odnosa prema Srbiji kao državi i odnosa prema vlasti u Beogradu. Kako objašnjava, partnerstva unutar EU značajno su se menjala kroz vreme, prateći političke promene u ključnim državama.
"Nekada je glavna partnerka Srbije bila Nemačka i odnos sa Angela Merkel. Promenom vlasti u Berlinu, došlo je i do promene odnosa i traženja novih partnera", navodi Kovačević.
U tom procesu, kako dodaje, posebnu ulogu je dobila Mađarska i njen premijer Viktor Orban, koji je često bio percipiran kao ključni politički saveznik Srbije unutar EU, spreman da podrži ili blokira odluke u skladu sa interesima Beograda. Međutim, političke promene u toj zemlji otvorile su pitanje koliko je takav model oslanjanja održiv.
Kovačević ističe da se u novim okolnostima kao potencijalni partneri pominju Slovačka, uz ime Robert Fico, kao i Slovenija, gde bi eventualni povratak Janez Janša mogao otvoriti prostor za jačanje odnosa sa Beogradom. Ipak, naglašava da sve zavisi od političkih ciklusa i ličnih relacija među liderima.
Sa druge strane, Surlić upozorava da je percepcija o jednom "glavnom savezniku" Srbije pojednostavljena i često pogrešna. Prema njegovim rečima, stvaranje narativa o političkom bloku koji čine Aleksandar Vučić, Orban i Fico, deo je šire slike koja je posebno došla do izražaja nakon Ruska invazija na Ukrajinu.
"Taj blok je počeo da se posmatra kao proruski, što je dodatno izazvalo negativne reakcije unutar Evropske unije", objašnjava Surlić, dodajući da to utiče i na percepciju Srbije među pojedinim članicama.
Euronews
Povezane vesti
Istovremeno, on naglašava da EU nije jedinstven politički prostor, već kompleksna zajednica različitih interesa. Kao primer navodi zemlje poput Austrije i Italije, koje snažno podržavaju proširenje na Zapadni Balkan, pre svega zbog sopstvenih ekonomskih i bezbednosnih interesa, ali i geografske bliskosti regiona.
Posebnu težinu, kako ističe, imaju države koje nisu priznale nezavisnost Kosova – Španija, Grčka, Rumunija, Slovačka i Kipar. Njihov stav direktno utiče na međunarodnu poziciju Prištine i predstavlja važan element spoljnopolitičke strategije Srbije.
Kada je reč o odnosima sa ključnim silama unutar EU, poput Nemačke i Francuske, sagovornici su saglasni da tu ne postoji klasično savezništvo. Surlić ocenjuje da je „zlatno doba“ odnosa sa Berlinom završeno odlaskom Merkelove, te da današnja Nemačka ima rezervisaniji stav prema Srbiji, posebno zbog pitanja Kosova i odnosa prema Rusiji.
S druge strane, Francuska, predvođena Emanuel Makron, vidi se kao stabilan partner, ali bez spremnosti za suštinske političke ustupke.
"Ne vidim da Srbija može da računa na neku vrstu strateškog savezništva koje bi promenilo njen evropski put", ističe Surlić.
Euronews
U nastavku razgovora otvoreno je i pitanje koliko pojedinačni lideri mogu da utiču na odluke EU. Iako se često spekuliše da je odlazak Orbana mogao da oslabi poziciju Srbije, Surlić smatra da je takva interpretacija pojednostavljena.
„Evropska unija funkcioniše na principu konsenzusa i ne zavisi od jednog lidera. Postoji čitav niz mehanizama i političkih kalkulacija“, objašnjava on, dodajući da Brisel pažljivo meri poteze kako ne bi proizveo kontraefekat u državama kandidatima.
Povezane vesti
Sagovornici ističu da Srbija nema jednog trajnog saveznika unutar EU, već mrežu promenljivih partnerstava koja zavise od političkih okolnosti, interesa i globalnih kretanja. U takvom ambijentu, podjednako je važno razvijati odnose sa institucijama u Briselu, ali i sa pojedinačnim državama članicama.
Kompletnu emisiju "Despot Stefan" pogledajte u video prilogu.
Povezane vesti
Komentari (0)