Zašto prosečno siromaštvo raste u SAD dok opada u Evropi: Uloga nejednakosti i rasta prihoda
Komentari
04/04/2026
-12:23
Vreme potrebno da se zaradi 1 dolar u međunarodnoj kupovnoj moći u Sjedinjenim Američkim Državama iznosi 63 minuta. To je otprilike dvostruko više od proseka u Nemačkoj, Francuskoj i Ujedinjenom Kraljevstvu, navodi istraživač sa Univerziteta u Oksfordu. Ovi podaci sugerišu da je prosečno siromaštvo u SAD znatno više.
Upoređivanje ekonomija i siromaštva je iazazovno, jer različite metode mogu dati različite rezultate.
Olivijer Sterk, vanredni profesor ekonomije na Univerzitetu u Oksfordu, razvio je novi način merenja siromaštva, koji naziva "prosečno siromaštvo".
On zaključuje da je "prosečno siromaštvo znatno veće u Sjedinjenim Američkim Državama, iako su prosečni prihodi viši nego u većini zapadnoevropskih zemalja".
Kada se uporedi bruto domaći proizvod (BDP) po glavi stanovnika između SAD i Evrope, podaci ukazuju na upečatljiv zaključak: najsiromašnija američka savezna država može da parira Nemačkoj.
U trećem kvartalu 2024. godine, Misisipi, najsiromašnija savezna država u SAD, imao je BDP po glavi stanovnika od 49.780 evra (53.872 dolara).
U Nemačkoj je taj iznos 2024. godine bio 51.304 evra - razlika od svega oko 1.500 evra.
Povezane vesti
Prema paritetu kupovne moći (PPP), Sjedinjene Američke Države nalaze se u znatno povoljnijoj poziciji od većine zemalja Evropske unije, izuzev Luksebmurga i Irske, pokazuje analiza Euronews Business.
Grafikon
Šta je "prosečno siromaštvo"?
Međutim, Oliver Sterk naglašava da posmatranje siromaštva kao spektra menja način na koji o njemu razmišljamo.
Takav pristup otkriva ono što klasične linije siromaštva često propuštaju i objašnjavaju zašto je nejednakost toliko važna.
Prema Sterkovom istraživanju, objavljenom na SSRN, "prosečno siromaštvo" definiše se kao prosečno vreme potrebno da se zaradi 1 dolar.
"Ova mera je inkluzivna, osetljiva na raspodelu, može se raščlanjivati i usklađena je sa načinom na koji stručnjaci i javnost razumeju siromaštvo", navodi on.
Taj jedan dolar meri se u međunarodnim dolarima, što znači da ima istu kupovnu moć u svakoj zemlji kao američki dolar u Sjedinjenim Američkim Državama. Ova mera se često koristi zajedno sa podacima o paritetu kupovne moći (PPP).
"Vreme" se, pritom, odnosi na čitav dan života bilo koje osobe - bez obzira na godine ili okolnosti - a ne samo na sate koje provodi na poslu.
Povezane vesti
Vreme potrebno da se zaradi 1 međunarodni dolar
Prema podacima za 2025. godinu, u Sjedinjenim Američkim Državama potrebno je 63 minuta da se zaradi 1 dolar. To je približno dvostruko više od proseka u Nemačkoj, Francuskoj i Ujedinjenom Kraljevstvu.
U Nemačkoj, najvećoj evropskoj ekonomiji, za isti iznos potrebno je 26 minuta. U Francuskoj je potrebno 31 minut, dok u Ujedinjenom Kraljevstvu taj broj blago raste na 34 minuta.
Ovi podaci ukazuju na to da je prosečno siromaštvo u SAD približno dvostruko veće nego u ove tri zemlje.
Grafikon
Koristeći ovu metriku, Oliver Sterk zaključuje da je globalno siromaštvo opalo sza 55 odsto od 1990. godine.
Vreme potrebno da se zaradi 1 dolar smanjeno je sa oko pola dana na približno pet sati.
Prosečno siromaštvo raste u SAD, opada u Evropi
Nova mera takođe pokazuje da je prosečno siromaštvo u Sjedinjenim Američkim Državama gotovo kontinuirano raslo od 1990. godine, uprkos snažnom rastu prosečnih prihoda. Nasuprot tome, u većini drugih bogatih zemalja ono se vremenom smanjivalo.
Na primer, 1990. godine bilo je potrebno 43 minuta da se zaradi 1 dolar u SAD. To je bilo gotovo isto kao u Francuskoj (42 minuta) i kraće nego u Ujedinjenom Kraljevstvu (51 minut), dok je Nemačka imala najnižu vrednost od 34 minuta.
"Ako nasumično izaberemo dve osobe iz populacije ovih zemalja, očekivani odnos njihovih prihoda je veći od 4 u SAD, dok je u tri evropske zemlje oko 1,5. To pokazuje koliko su prihodi znatno neujednačenije raspoređeni u SAD. Zbog toga postoji veći udeo ljudi sa niskim primanjima u SAD, i njima je potrebno više vremena da zarade 1 dolar“, izjavio je Olivier Sterk za Euronews Business.
Rast prosečnih prihoda naspram rasta nejednakosti
Prema ovoj meri, vreme potrebno da se zaradi 1 dolar u Sjedinjenim Američkim Državama poraslo je za 20 minuta, odnosno 47% u poslednjih 35 godina.
Sve tri evropske ekonomije zabeležile su pad, pri čemu je Ujedinjeno Kraljevstvo imalo najveće smanjenje.
Zašto je do toga došlo? Olivier Sterk objašnjava da su u sve četiri zemlje prosečni prihodi rasli nešto više od 1% godišnje u poslednjim decenijama, prema podacima Svetske banke.
Međutim, u SAD je nejednakost rasla po stopi od oko 2,2% godišnje, brže od rasta prihoda.
"To objašnjava zašto je prosečno siromaštvo poraslo u SAD: nejednakost je rasla brže od prihoda", kaže on.
Nasuprot tome, u Ujedinjenom Kraljevstvu, Francuskoj i Nemačkoj nejednakost je ostala relativno stabilna, pa je rast prihoda doveo do smanjenja prosečnog siromaštva.
Kako rastuće ekonomije mogu postajati siromašnije
"Kako ekonomija jedne bogate zemlje može da raste, a da istovremeno postaje siromašnija?", pita Oliver Sterk, osvrćući se na Sjedinjene Američke Države u svom tekstu za The Conversation.
Njegov odgovor je jednostavan: nejednakost.
On objašnjava da se siromaštvo menja iz dva glavna razloga - ili prihodi rastu ili opadaju, ili raspodela prihoda postaje više ili manje nejednaka.
U slučaju SAD, prosečno siromaštvo raste čak i u uslovima ekonomskog rasta, jer nejednakost raste brže nego što rastu prihodi.
"A Sjedinjene Američke Države imaju jednu od najneujednačenijih ekonomija na svetu, i daleko najveću nejednakost među bogatim zemljama. U svih 50 saveznih država, nejednakost je naglo porasla od 1990. godine, bez obzira na političku orijentaciju, demografsku strukturu ili ekonomski model", piše Oliver Sterk.
Nejednakost u prihodima, merena Gini koeficijentom, viša je u SAD nego u velikim evropskim ekonomijama.
Veće vrednosti ovog pokazatelja ukazuju na veću nejednakost.
Komentari (0)