Čovek, revolucija i večni simbol pobune: Ko je bio i šta je posle smrti postao Ernesto Če Gevara
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Ernesto Če Gevara jedan je od retkih ljudi čije je lice postalo prepoznatljivo širom sveta, čak i među onima koji ne znaju mnogo o njegovom životu i političkim idejama. Argentinski lekar, revolucionar i gerilski komandant pogubljen je 9. oktobra 1967. godine u Boliviji, ali njegova smrt nije označila kraj njegovog uticaja. Naprotiv, od tog trenutka počinje i priča o Gevari kao globalnom simbolu pobune, otpora autoritetima i borbe protiv nepravde.
Gevara je rođen 1928. godine u argentinskom gradu Rosariju. Studirao je medicinu, a putovanja po Latinskoj Americi tokom mladosti suočila su ga sa siromaštvom i velikim društvenim nejednakostima. Kako se navodi u njegovoj biografiji koju je objavio History, ta iskustva oblikovala su njegove političke stavove i uverenje da se postojeći poredak ne može promeniti bez radikalnih promena. Prelomni trenutak dogodio se kada se pridružio kubanskim revolucionarima predvođenim Fidelom Kastrom. Učestvovao je u gerilskom ratu protiv režima Fulhensija Batiste, koji je završen pobedom revolucije 1959. godine.
Posle revolucije, Gevara je obavljao visoke funkcije u novoj kubanskoj vlasti, uključujući dužnost predsednika Nacionalne banke i ministra industrije. Istovremeno je postao jedan od najglasnijih zagovornika širenja revolucionarnih pokreta van Kube. Njegove ideje, zasnovane na marksizmu i protivljenju imperijalizmu, učinile su ga važnom figurom Hladnog rata, ali i kontroverznom ličnošću. Dok ga pristalice vide kao idealistu posvećenog socijalnoj pravdi, kritičari ukazuju na njegovu ulogu u revolucionarnom nasilju i represivnom sistemu nove kubanske vlasti.
"Herojski gerilac"
Jedan od najvažnijih razloga zbog kojih je Gevara prerastao svoju istorijsku ulogu jeste fotografija koja je postala gotovo univerzalni simbol revolucije. Kubanski fotograf Alberto Korda snimio ga je 5. marta 1960. godine u Havani, tokom komemoracije žrtvama eksplozije broda "La Coubre".
Fotografija, poznata pod nazivom Guerrillero Heroico ("Herojski gerilac"), prikazuje Gevaru sa dugom kosom, beretkom i ozbiljnim, odlučnim pogledom. Širu popularnost stekla je tek nakon njegove smrti, a zatim se proširila na plakate, majice, umetnička dela i različite oblike popularne kulture.
"Domovina ili smrt"
Gevara je svoj politički uticaj gradio i na međunarodnoj sceni. U decembru 1964. godine obratio se Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija kao predstavnik Kube. Govorio je protiv kolonijalizma, rasne diskriminacije i američke politike prema kubanskoj revoluciji, predstavljajući Kubu kao deo šire borbe zemalja koje su se suprotstavljale dominaciji velikih sila.
Njegov nastup pokazao je da nije želeo da bude samo komandant jedne revolucije, već i glasnik ideje o globalnoj promeni političkog i ekonomskog poretka. Svoje obraćanje završio je rečima "Domovina ili smrt", nakon čega je dobio gromoglasni aplauz.
Zarobljavanje i smrt
Ipak, Gevara je verovao da se revolucija ne može izvoziti samo govorima i političkim savezima. Nakon neuspešne gerilske kampanje u Kongu, 1966. godine otišao je u Boliviju, gde je pokušao da organizuje novi revolucionarni pokret. Nije uspeo da obezbedi dovoljnu podršku lokalnog stanovništva, a bolivijska vojska postepeno je opkolila njegovu grupu. Zarobljen je 8. oktobra 1967. godine, a sutradan pogubljen u selu La Igera. Imao je 39 godina.
Nakon pogubljenja, Gevarino telo fotografisano je i izloženo javnosti, a šake su mu odsečene kako bi otisci prstiju poslužili za potvrdu identiteta. Njegovi posmrtni ostaci tajno su sahranjeni, a mesto ukopa ostalo je nepoznato sve do 1997. godine, kada su pronađeni u Boliviji i prebačeni na Kubu. Sahranjen je u memorijalnom kompleksu u Santa Klari, gradu u kojem je tokom revolucije predvodio jednu od njenih najvažnijih vojnih pobeda.
Simbol
Kako je onda čovek koji je učestvovao u oružanoj revoluciji postao simbol koji se nosi na majicama širom sveta, često bez ikakvog poznavanja njegovih političkih stavova? Njegov lik vremenom se odvojio od konkretnih istorijskih okolnosti i počeo da predstavlja različite oblike nezadovoljstva postojećim sistemom. Za neke je simbol otpora nejednakosti i nepravdi, za druge revolucionarni idealista koji je odbacio ličnu sigurnost zarad svojih uverenja, dok ga treći vide kao primer opasnosti političkog fanatizma i nasilja. Komercijalizacija njegove fotografije dodatno je učvrstila taj paradoks: lice revolucionara postalo je roba globalne industrije koja često nema mnogo veze sa idejama za koje se zalagao.
AP Photo/Tony Ortega
Gotovo šest decenija nakon njegove smrti, Gevara ostaje ličnost koju je teško smestiti u jednu kategoriju. Njegova biografija svedoči o revolucionaru čije su ambicije nadilazile granice jedne države, dok njegova fotografija govori o moći vizuelnih simbola da nadžive čoveka i istorijski trenutak u kojem su nastali.
Povezane vesti
Bonus video:
Komentari (0)