Naučnici došli do neočekivanog otkrića o Sfingi: Tajanstveni spomenik možda krije fosile izumrlih stvorenja

Sfinga, jedan od najzagonetnijih spomenika drevnog Egipta, možda krije veoma neobičnu tajnu, pokazuje novo naučno istraživanje.

Prema rezultatima studije, legendarna statua sa ljudskom glavom i telom lava izgrađena je od stena koje sadrže skrivene fosile drevnih životinja.

Naime, naučnici su u stenama formacije Mokatam na severu Egipta, starim oko 54 miliona godina, od kojih je napravljena Sfinga, otkrili novu vrstu izumrlog krokodila, piše CNN.

Taj fosil ne samo da potiče iz iste geološke podloge kao i čuveni spomenik, već jedan od najvažnijih primeraka, gotovo potpuno očuvana lobanja, pokazuje upadljivu sličnost sa Sfingom.

Naime, lobanji, koja je prvi put iskopana dvadesetih godina prošlog veka, nedostaje vrh njuške, baš kao što čuvenoj statui nedostaje nos. Ta slučajna sličnost inspirisala je istraživače da novi rod nazovu Herugavialis, prema Horuu, odnosno Horusu, egipatskom bogu povezanom sa nastankom Sfinge.

 

 

Iako lobanja Herugavialisa nije pronađena u samom spomeniku, poznato je da i Sfinga i piramide predstavljaju pravo bogatstvo kako staroegipatskih tako i praistorijskih nalaza. Naučnici su ranije u tim građevinama pronašli stotine hiljada fosilizovanih organizama, poput školjki i foraminifera, sitnih stvorenja koja su nekada nastanjivala morski ekosistem drevnog Egipta.

"Verovatno je da se i veći fosili nalaze ugrađeni u zidove ovih spomenika i mislim da je veoma izvesno da će u ovoj formaciji biti pronađeni novi fosili, naročito životinja koje su preferirale plitka morska staništa", rekao je Filip Manion, profesor paleobiologije na Univerzitetskom koledžu u Londonu i koautor studije, dodajući da bi među njima mogle biti i praistorijske kornjače.

Ogromna kolekcija fosila iz formacije Mokatam otkriva bogat ekosistem i izuzetnu raznovrsnost vrsta koje su nekada nastanjivale praistorijski Egipat. Istovremeno, identifikacija Herugavialisa na osnovu gotovo vek starog nalaza pokazuje koliko je važno ponovno proučavanje muzejskih zbirki.

"Postoje i drugi fosili u sličnoj situaciji, ali je problem često pitanje vremena i resursa kojima raspolažu istraživači i kustosi, a ne to da niko ne zna da oni postoje", rekao je Manion.

Bolje razumevanje drevnih životinja

Otkriće ove vrste doprinosi boljem razumevanju raznovrsnosti i evolutivne istorije gavijala, grupe krokodilijana sa veoma složenom evolutivnom prošlošću, navode autori studije objavljene u časopisu Royal Society Open Science.

"Herugavialis cairoensis je jedna od šest vrsta gavijala koje poznajemo sa područja Mediterana tokom perioda od 43 miliona godina, odnosno između pre 66 i 23 miliona godina. Naravno, moguće je da postoji još vrsta za koje zasad ne znamo", rekao je jedan od vodećih autora studije Pol Berk, paleontolog specijalizovan za kičmenjake i postdoktorski istraživač u Švedskom prirodnjačkom muzeju u Stokholmu.

Danas postoje samo dve vrste gavijala, koje nastanjuju Indijski potkontinent i jugoistočnu Aziju. Međutim, fosilni trag te loze prostire se širom sveta, a nalazi su otkriveni u Velikoj Britaniji, Švedskoj, Italiji, Egiptu i Japanu.

Pogled u praistorijski Egipat

Gavijali se prepoznaju po dugim i uskim njuškama. Među danas živim vrstama nalaze se kritično ugroženi indijski gavijal (Gavialis gangeticus) i ugroženi lažni gavijal (Tomistoma schlegelii). Potonji je dobio ime zbog sličnosti sa indijskim gavijalom, iako pripada drugoj vrsti.

Arun SANKAR / AFP / Profimedia

Fosili analizirani u novoj studiji, uključujući lobanju i još pet primeraka, prvobitno su 1927. godine svrstani u ranije opisanu izumrlu vrstu Tomistoma cairense, upravo zbog sličnosti sa današnjim lažnim gavijalom.

Međutim, nakon evolutivnih analiza kojima su istraživači proučavali međusobne veze izumrlih i živih krokodilijana, kao i primene kompjuterizovane tomografije (CT) kojom je istražena unutrašnjost lobanje, utvrđeno je da ostaci ne pripadaju rodu Tomistoma.

"Odavno je bilo poznato da je reč o nečemu posebnom, ali su bila potrebna detaljnija istraživanja kako bi se ustanovilo šta tačno predstavljaju ti fosili", rekao je Manion.

Umesto toga, karakteristike ovih ostataka ukazale su na potpuno novi rod - Herugavialis. Berk, koji je tokom doktorskih studija radio na rekonstrukciji fosilnih gavijala, primetio je suptilne razlike između neidentifikovane vrste i lažnog gavijala, nakon čega je u decembru 2023. započeo rad na novom opisu.

Herugavialis je imao oštre, šiljate zube nalik britvi, koji su, zajedno sa dugom i uskom njuškom, bili prilagođeni hvatanju ribe.

"Formacija Mokatam, iz koje potiču ostaci Herugavialisa, sadrži fosile brojnih koštanih i hrskavičavih riba, kojima se ova životinja najverovatnije hranila", naveo je Berk.

Prema njegovim rečima, oči ovog poluvodenog predatora bile su istaknute iznad površine lobanje, slično kao kod današnjeg indijskog gavijala, jer su očne duplje bile izdignute poput teleskopa.