Ratna moć SAD i Danske na jednom mestu: Šta govore brojke kada se dve vojske direktno uporede?

Nedavna retorika američkog predsednika Donalda Trampa o mogućnosti preuzimanja Grenlanda izazvala je neuobičajeno napetu razmenu između Kopenhagena i Vašingtona.

Pitanje da li bi Danska mogla da odbrani Grenland od eventualnog vojnog poteza Sjedinjenih Američkih Država nije samo akademsko. Grenland, najveće ostrvo na svetu, poluautonomna je teritorija Kraljevine Danske. Ostrvo ima veliki strateški značaj u Arktiku zbog svog položaja između Severne Amerike i Evrope, piše Wionews.

Nedavna retorika američkog predsednika Donalda Trampa o sticanju Grenlanda izazvala je neuobičajeno oštru razmenu između Kopenhagena i Vašingtona. Danska je otvoreno saopštila da bi njene trupe u slučaju invazije primenile princip „pucaj prvo, pitanja postavljaj kasnije“, u skladu s pravilima angažovanja iz doba Hladnog rata koja su i dalje na snazi. U nastavku sledi detaljno poređenje vojne moći Sjedinjenih Država i Danske.

Vojni balans: Danska i Sjedinjene Države

Prema rang-listi Global Firepower za 2025. godinu, Danska zauzima 45. mesto među 145 zemalja, dok su Sjedinjene Države na prvom mestu. Indeks vojne moći Danske iznosi 0,8109, što ukazuje na ograničene vojne kapacitete, dok američki indeks od 0,0744 odražava njihovu ogromnu prednost.

Stanovništvo i ljudstvo

Danska ima ukupno oko 5,97 miliona stanovnika, dok Sjedinjene Države imaju oko 341,96 miliona — razlika od gotovo 336 miliona ljudi. Ovaj jaz ogleda se i u raspoloživom ljudstvu: Danska može da računa na oko 2,63 miliona ljudi, dok SAD imaju bazu od 150,46 miliona.

profimedia

Kada je reč o uniformisanim snagama, Danska raspolaže sa oko 20.000 aktivnih vojnika, uz podršku 12.000 rezervista i 51.000 pripadnika paravojnih snaga. Nasuprot tome, Sjedinjene Države imaju više od 1,3 miliona aktivnih pripadnika i oko 799.500 rezervista.

Odbrambeni budžet

Prema Global Firepower indeksu, godišnji budžet Danske za odbranu iznosi oko 7,23 milijarde dolara, dok Sjedinjene Države izdvajaju približno 895 milijardi dolara. Sama razlika u potrošnji jasno pokazuje koliko su razmere delovanja dve vojske različite.

Vazduhoplovstvo

Danska raspolaže sa ukupno 117 letelica, dok Sjedinjene Države imaju 13.043. Od toga, Danska ima 31 borbeni avion, a SAD 1.790. Danska koristi tri aviona za specijalne misije, dok ih SAD imaju 647. Danska flota helikoptera broji 34 letelice, bez jurišnih helikoptera.

APFootage / Alamy / Profimedia

SAD, s druge strane, raspolažu sa 5.843 helikoptera, uključujući 1.002 jurišna. Borbenu avijaciju Danske čini 26 zastarelih lovaca F-16A i 21 avion F-35 Lightning II, uz dodatne F-35 koji se nabavljaju iz Sjedinjenih Država.

Kopnene snage

Na kopnu je kontrast podjednako izražen. Sjedinjene Države imaju 4.640 tenkova, dok Danska raspolaže sa svega 44. Broj oklopnih vozila u američkoj vojsci iznosi 391.963, u poređenju sa 3.856 u Danskoj.

Danish Defence Command / UPI / Profimedia

Danska ima osam mobilnih raketnih lansera, dok SAD imaju 641. U artiljeriji, SAD koriste 671 samohodnu haubicu, a Danska 19.

Pomorske snage

Američka mornarica raspolaže flotom od 440 plovila, što višestruko nadmašuje dansku flotu od 50 brodova. Danska nema nosače aviona ni podmornice, dok Sjedinjene Države imaju 11 nosača aviona i 70 podmornica, uključujući i nuklearne.

profimedia

Danska raspolaže sa devet fregata i nijednim razaračem, dok američka mornarica ima 81 razarač i nijednu fregatu.

Logistika

Sjedinjene Države imaju 15.873 aerodroma, dok Danska ima 99. U svim kategorijama — kopnenim, vazdušnim, pomorskim, ljudskim i finansijskim — američka vojska daleko nadmašuje dansku. Ministarstvo odbrane Danske potvrdilo je da trupe imaju stalna naređenja da „pucaju prvo, a pitanja postavljaju kasnije“ ukoliko Grenland bude napadnut, na osnovu direktiva koje datiraju još iz 1952. godine.

Danish Defence Command / UPI / Profimedia

Ovo pravilo važi za svaku invaziju na dansku teritoriju, uključujući Grenland, i dozvoljava trenutnu upotrebu sile bez čekanja naređenja višeg nivoa.

Američki interesi i postojeće prisustvo

Sjedinjene Države već imaju vojno prisustvo na Grenlandu kroz svemirsku bazu Pitufik, kojom upravljaju Snage SAD za svemir (US Space Force) u skladu sa dugogodišnjim sporazumima.

Ova baza ima ključnu ulogu u sistemima ranog upozoravanja na raketne napade, odbrani i svemirskim operacijama. Njeno postojanje odražava duboku stratešku saradnju dve zemlje, uprkos aktuelnim političkim tenzijama.

Politička i savezničke dimenzije

Danska i Sjedinjene Države su saveznice u NATO-u, a danski lideri upozorili su da bi svaki američki vojni potez protiv Grenlanda potkopao sam NATO.

Retorika o odbrani Grenlanda silom uglavnom predstavlja političko signaliziranje, a ne realan odraz mogućeg vojnog sukoba. Kopenhagen nastavlja da se oslanja na diplomatske i savezničke mehanizme kako bi obezbedio svoj suverenitet nad Grenlandom.