Priča o tvrđavi Čezava na Dunavu: Kako je izgradnja Đerdapa potopila moćno rimsko utvrđenje
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Rimsko utvrđenje Čezava, smešteno u selu Dobra nedaleko od Golupca, krije priču o vojnoj strategiji Rimskog carstva, životu na granici imperije i jednom od najvećih antičkih inženjerskih poduhvata na ovim prostorima. Izgradnjom hidroelektrane Đerdap 1 i podizanjem nivoa Dunava tokom sedamdesetih godina prošlog veka, veliki deo tvrđave ostao je pod vodom, zbog čega je danas ovaj arheološki lokalitet teško dostupan i nedovoljno istražen.
Čezava je bila deo rimskog odbrambenog sistema poznatog kao Dunavski limes, niza vojnih utvrđenja koja su se protezala duž granica Rimskog carstva. Od prvog do šestog veka Rimljani su duž Dunava gradili i održavali stotine utvrđenja različitih veličina i namena – od osmatračnica i stražara do velikih vojnih logora u kojima je bilo stacionirano i po nekoliko hiljada vojnika.
Utvrđenje Čezava, poznato u rimsko vreme kao Nove, podignuto je na poluostrvu koje je zbog svog položaja imalo važnu stratešku ulogu u kontroli ovog dela Đerdapske klisure. Reč je o pomoćnom vojnom utvrđenju, dimenzija oko 140 sa 120 metara, u kojem su boravile pomoćne jedinice, a ne rimske legije.
Euronews Srbija
Prvo zemljano utvrđenje sa palisadom izgrađeno je sredinom prvog veka, dok je za vreme cara Trajana dobilo kamene bedeme. Utvrđenje je kasnije više puta obnavljano, a jedna od poslednjih faza njegove izgradnje vezuje se za cara Justinijana u šestom veku.
Odbrambeni sistem nije se oslanjao samo na tvrđave. Njih je povezivao i rimski put, delom usečen u živu stenu, koji se danas nalazi ispod površine Dunava. Pored kopnenih komunikacija, važnu ulogu imao je i plovni put rekom, kojim su se kretali ljudi, vojska i roba.
Arheološka istraživanja Čezave otkrila su i tragove vojnih aktivnosti koje se ne mogu uvek pronaći u pisanim istorijskim izvorima. Među pronađenim predmetima je oko stotinu keramičkih projektila za praćke, koji su mogli da se koriste za odbranu utvrđenja, ali i za gađanje neprijateljskih brodova koji su prolazili Dunavom.
Euronews Srbija
Utvrđenje je tokom prošlog veka istraživao Vojni muzej u Beogradu, uz angažovanje vojske i mehanizacije, ali radovi nisu završeni. Izgradnja brane i podizanje nivoa Dunava prekinuli su istraživanja i potopili najveći deo lokaliteta. Danas su na kopnu vidljivi pojedini delovi bedema i kula, dok se unutrašnjost tvrđave i njen severni bedem nalaze pod vodom.
U novom istraživanju korišćene su savremene tehnologije, uključujući snimanje dronom, lasersko skeniranje i fotogrametriju, kako bi se što preciznije zabeležili ostaci utvrđenja. Prikupljeni podaci povezani su sa starom arheološkom dokumentacijom, crtežima i planovima, što je omogućilo izradu trodimenzionalne rekonstrukcije tvrđave.
Euronews Srbija
3D model omogućava da se Čezava sagleda u obliku kakav je imala pre potapanja, zajedno sa nekadašnjim izgledom obale i pejzaža. Na taj način moguće je rekonstruisati ne samo građevine već i prostor koji je nekada okruživao rimsko utvrđenje.
Dunavski limes deo je serijske nominacije za Listu svetske baštine UNESCO, koja obuhvata rimske lokalitete duž nekadašnje granice imperije. Zaštita se odnosi i na arheološka nalazišta koja se nalaze pod zemljom ili vodom, a njihovo precizno evidentiranje omogućava primenu posebnih mera očuvanja.
Euronews Srbija
Čezava bi u budućnosti mogla da postane i neobična turistička atrakcija. Obilazak potopljene tvrđave bio bi moguć čamcima sa plitkim gazom, ali i uz posebnu opremu, u zavisnosti od vodostaja Dunava. Za to je, međutim, potrebno urediti prilaze sa kopna i vode, obezbediti infrastrukturu i obučene vodiče, kao i uključiti lokalno stanovništvo u prezentaciju ovog kulturnog nasleđa.
Savremene tehnologije tako pružaju priliku da se ponovo otkrije izgled jednog gotovo zaboravljenog rimskog utvrđenja i da se njegova istorija približi javnosti, iako se veliki deo Čezave i dalje nalazi ispod Dunava.
Povezane vesti
Bonus video:
Komentari (0)