U okeanima otkriveno više od 1.100 novih vrsta: Među njima "duh-ajkula", crv i "kugla smrti"

Duboko u okeanu otkrivene su neobične vrste: crv u "staklenom dvorcu", misteriozna "duh-ajkula" i predatorski sunđer poznat kao "kugla smrti".

Ovo su samo tri od 1.121 "prethodno nepoznate" vrste koje su otkrivene u svetskim okeanima tokom prošle godine, saopštio je u utorak Okeanski popis, globalna inicijativa za popis i mapiranje morskog života, (Ocean Census) u kojoj učestvuje više od 1.000 istraživača iz 85 zemalja.

To predstavlja porast od 54 odsto u godišnjem broju identifikacija, prema navodima ove organizacije, koju predvode japanska fondacija Nippon i britanski institut za istraživanje okeana Nekton.

Okean je jedan od najmanje poznatih ekosistema na planeti, posebno duboko more. Nekada se smatralo da u tim ekstremnim uslovima može da opstane malo života, ali poslednjih godina naučnici su otkrili čitave ekosisteme pune neobičnih – i ponekad potpuno bizarnih – vrsta.

Podvodni život suočava se sa ogromnim izazovima zbog klimatskih promena, jer se okeani zagrevaju, kao i zbog ljudskih aktivnosti, uključujući zagađenje iz industrije i poljoprivrede. Trka za eksploatacijom minerala iz okeana, koja sve više postaje realnost, predstavlja još jednu veliku pretnju.

"Pošto su mnoge vrste u opasnosti da nestanu pre nego što uopšte budu dokumentovane, nalazimo se u trci sa vremenom da razumemo i zaštitimo život u okeanima", rekla je Mišel Tejlor, šefica nauke u organizaciji Okeanski popis.

Naučnici iz organizacije "Okeanski popis" sproveli su 13 ekspedicija u neke od najmanje istraženih okeanskih područja na svetu tokom prošle godine.

Rolf von Riedmatten / imageBROKER / Profimedia

Kod obale Japana, na oko 2.600 stopa (oko 800 metara) ispod površine okeana, otkrili su novu vrstu čekinjastog polihetnog crva koji živi unutar staklenog sunđera, koji ima providan, mrežast skelet - poznat kao "stakleni dvorac" - napravljen od silicijuma, glavne komponente stakla.

Sunđer i crv imaju simbiotski odnos, što znači da imaju koristi jedno od drugog. Crv je zaštićen tako što živi u "staklenom dvorcu", stabilnoj strukturi bogatoj hranljivim materijama, a zauzvrat uklanja potencijalno štetne ostatke sa površine sunđera.

U Australiji su naučnici pronašli vrstu "duh-ajkule" (chimaera) na dubini od oko 2.700 stopa. Ove ribe su daleki rođaci ajkula i raža, od kojih su se razdvojile pre skoro 400 miliona godina.

U Timor-Lesteu naučnici su otkrili vrstu trakastog crva dugačkog oko 2,5 centimetra, sa jarko narandžastim prugama, koje predstavljaju znak njegovih snažnih hemijskih odbrambenih mehanizama. Toksini koje ovi crvi proizvode istraživani su kao potencijalni tretmani za Alchajmerovu bolest i šizofreniju.

U oblasti Nort Trenč kod Južnih Sendvičkih ostrva, grupi nenaseljenih ostrva u južnom Atlantskom okeanu, naučnici su na dubini od skoro 12.000 stopa (oko 3.600 metara) otkrili predatorski "kuglasti" sunđer, poznat kao "kugla smrti".

Georgette Apol / Alamy / Profimedia

Ova vrsta je prekrivena mikroskopskim kukicama nalik čičku kojima hvata rakove koji prolaze morskim strujama. Sunđer ih zatim obavija i vari.

Još uvek nije jasno da li su sve ove vrste potpuno nove za nauku. Obično prođe u proseku 13,5 godina između otkrića vrste i njenog formalnog opisa u naučnoj literaturi, navodi organizacija u saopštenju.

Handout / AFP / Profimedia

Kako bi se taj proces ubrzao, kako dodaju, uvodi se status "otkriveno" kao naučnu oznaku koja se odmah može uneti u bazu morskih vrsta. Čim stručnjak potvrdi otkriće, ono se unosi u otvorenu bazu podataka, čime postaje dostupno naučnoj zajednici i donosiocima odluka.

Tammi Horton, naučna istraživačica u britanskom Nacionalnom okeanografskom centru, rekla je da se ponekad dešava da se vrsta za koju se veruje da je nova za nauku, nakon detaljne analize pokaže kao već poznata.

"Ipak, ne mislim da se to dešava često", rekla je ona.

Formalni proces opisa vrste je važan. On "obavlja stvarni posao potvrde novine i pruža 'pasoš' za tu novu vrstu — njen zvanični zapis. Bez toga, formalno priznata vrsta praktično ne postoji za nauku, a samim tim ni za politiku — neimenovane vrste ne mogu biti zaštićene", rekla je za CNN.

Važno je da, kako je navela, naučnici svake godine nastavljaju da otkrivaju veliki broj zanimljivih novih vrsta u globalnom okeanu, na svim dubinama.