Pećina koja je promenila istoriju: Kako je propao Hitlerov plan u Drvaru
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Drvar, mirni gradić u zapadnoj Bosni u proleće 1944. godine, bio je centar slobodne teritorije u Evropi. Upravo tu, u pećini iznad reke Unac, bio je Vrhovni štab maršala Josipa Broza Tita. Na ovom mestu kovani su planovi za otpor nacistima, koji su znali da ako žele da slome otpor na Balkanu, moraju uništiti ovu pećinu.
Upravo su to i pokušali 25. maja 1944. u akciji Konjićev skok, poznatijoj i kao Desant na Drvar. Počelo je snažnim bombardovanjem grada, nakon čega je usledio spust elitnog 500. SS padobranskog bataljona u centar Drvara sa ciljem hvatanja ili likvidacije Tita.
"Oni su mislili da se Tito sa delom vrhovnog štaba nalazi u Đobića groblju, u centru grada, a Tito je u stvari bio u pećini", kaže upravnik Memorijalnog kompleksa "25. maj" Dušan Dragaš.
Nemci su očekivali lak posao ali svaka ulica bila je linija fronta, a Tito i njegovi saradnici imali su vremena da se povuku kroz tajne prolaze i korito reke.
"U prvi mah oni se nisu mogli sputiti stazom ,jer je bila pod neprijateljskom paljbom. Ušli su u kućicu koja je bila ispred pećine. Razvalili su pod, uzeli kanap i sputili se petnaest metara u kanal koji vodi do rečice Unac i tim kanalom išli skroz do table 'Titova pećina' i popeli se polukružno uzbrdo. U 12 časova Tito se našao na samom brdu iznad pećine i dvogledom posmatrao situaciju", kaže Dragaš.
Nemci su u pećini zatekli samo nenošenu Titovu maršalsku uniformu. Odneli su je u Berlin kao utešnu nagradu, a u Memorijalnom kompleksu čuva se njena replika.
Nakon napuštanja Drvara, vrhovni štab i pripadnici savezničkih vojnih misija su se pod teškim borbama probili prema planinskom platou i selu Potoci istočno od Drvara. Tu je Tito organizovao dalji raspored jedinica kako bi se zatvorili prilazi i omogućilo uništenje desantnih snaga, a zatim su nastavili kretanje preko planinskih masiva.
Nemačke jedinice su im stalno bile za petama, zbog čega su bili su primorani da često menjaju lokaciju. Tu oblast su napustili 3. juna, kada je u Kupreškom polju po njih došao avion iz sastava sovjetskih vazdušnih snaga.
Odatle su odleteli u Bari u Italiji, a nakon dva dana, Tito se prebacio na ostrvo Vis u Hrvatskoj, čime je operacija Desanta definitivno okončana.
"Glavni cilj Nemaca bio je prodor unutar partizanske teritorije Bosanske Krajine, hvatanje ili likvidacija Tita i delova Vrhovnog štaba i savezničkih misija i spajanje desantnih trupa sa nemačkim mehanizovanim jedinicama koje su imale zadatak da unište preostale partizanske jedinice. Međutim, ni jedan od tih ciljeva nisu uspeli da realizuju", kaže nam Dragaš.
Više o Titovoj pećini i zašto i danas privlači posetioce iz celog sveta, pogledajte u novoj epizodi emisije Cult.
Povezane vesti
Bonus video:
Komentari (0)