Naučnici predstavili najveću mapu haotičnog centra naše galaksije i otkrili potpuno nepoznatu strukturu u svemiru
Komentari
25/02/2026
-19:48
Naučnici su uz pomoć sistema teleskopa ALMA (Atakamski veliki milimetarski/podmilimetarski niz) napravili su do sada najdetaljniju mapu haotičnih oblaka gasa u središtu Mlečnog puta. Ova posmatranja mogla bi da otvore prozor ka drevnom svemiru, onakvom kakav je bio ubrzo nakon Velikog praska.
Na slici koju su naučnici objavili nalazi se takozvana Centralna molekularna zona Mlečnog puta koja okružuje supermasivnu crnu rupu Strelac A* i ima verovatno slične karakteristike kao guste i haotične galaksije ranog svemira. Inače, to je najveća slika koju je ALMA teleskop u Čileu ikada snimio, piše Live Sceince.
Nova posmatranja obuhvataju strukture u rasponu od 650 svetlosnih godina oko centralne crne rupe Mlečnog puta, duboko u sazvežđu Strelca. Region je poznat kao Centralna molekularna zona zbog brojnih oblaka gustog molekularnog gasa i smatra se da verno oslikava uslove kakvi su vladali u najranijim galaksijama u svemiru.
Celokupna slika pokriva deo neba širok otprilike koliko tri puna Meseca - što je najveća slika koju je ALMA proizvela od početka rada 2013. godine. Ovaj ultradetaljan prikaz obuhvata sve, od džinovskih oblaka nadzvučnog gasa do pojedinačnih zvezda koje jure oko galaktičkog centra, i već otkriva neke "retke i zagonetne" strukture koje prkose objašnjenju.
Neobična otkrića
Preliminarni rezultati ukazuju i na neobična otkrića. Jedna od anomalija je struktura nazvana "Millimeter Ultra-Broad Line Object" (MUBLO). Ovaj kompaktni objekat vidljiv je samo na milimetarskim talasnim dužinama svetlosti i inače je nevidljiv za rendgenske, infracrvene i radio-teleskope.
Ispunjen gasom koji se brzo kreće, MUBLO pokazuje neke osobine slične aktivnim mladim zvezdama kakve se očekuju u galaktičkom centru - ali za sada njegove karakteristike ne odgovaraju nijednoj drugoj poznatoj strukturi u svemiru.
Tanjug/AP/European Southern Observatory
Detaljnije proučavanje anomalija poput MUBLO-a i njihovog mesta u širem okviru CMZ-a moglo bi da otvori nove puteve za razumevanje ekstremnih okruženja drevnog svemira, koja su previše udaljena da bi se direktno posmatrala.
Povezane vesti
Zona haosa
U kovitlacu oko supermasivne crne rupe Strelac A*, Centralna molekularna zona predstavlja veliku grupu maglina, vrtloga gasa i hiperaktivnih zvezda koje brzo nastaju i brzo umiru. Ovaj region sadrži većinu gustog gasa u našoj galaksiji - oko 80 posto, prema podacima "Harvard and Smithsonian" centra za astrofiziku i predstavlja najtoplije, najgušće i najturbulentnije okruženje u Mlečnom putu.
Turbulentno kretanje molekularnog gasa podstiče formiranje zvezda u pojedinim delovima zone, dok su druge oblasti iznenađujuće prazne. Naučnici se nadaju da će razumeti kako procesi velikih razmera, koji pokreću materiju kroz ovu zonu, upravljaju evolucijom objekata malih razmera, poput pojedinačnih zvezda i oblaka gasa.
"To je mesto ekstrema, nevidljivo našim očima, ali sada otkriveno u izuzetnim detaljima", izjavila je Ešli Barns, astronomkinja iz European Southern Observatory (ESO) i članica tima koji stoji iza novih posmatranja. Uz još snažnije teleskope koji se grade u tom regionu, "na mnogo načina, ovo je tek početak", dodala je Barns.
Projekat ACES
U istraživanju pod nazivom ACES (ALMA CMZ Exploration Survey), više od 160 naučnika iz 70 institucija širom sveta proučava misterioznu Centralnu molekularnu zonu. U seriji od pet radova prihvaćenih za objavljivanje u časopisu "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society", tim je predstavio preliminarne rezultate i objasnio kako bi oni mogli unaprediti razumevanje galaktičkog centra u narednim godinama.
Proučavanjem različitih talasnih dužina svetlosti koju emituje gas u CMZ-u, istraživači su identifikovali više od 70 vrsta molekula koji se kreću kroz galaktički centar. Među njima su jednostavni molekuli, poput silicijum-monoksida, ali i složeniji organski molekuli, kao što su etanol i metanol.
Komentari (0)