Kako nastaje kraljica košnice: Novo istraživanje donosi iznenađujuće odgovore

Ishrana matičnim mlečom nije jedini faktor koji određuje razvoj pčelinje matice, već ključnu ulogu imaju i posebno oblikovane voštane ćelije, kao i grupa mladih pčela radilica zaduženih za brigu o budućim maticama, pokazalo je novo istraživanje naučnika sa Univerziteta Kalifornije u Riversajdu, objavljeno u časopisu Nature.

Istraživanje otkriva da se matice ne razvijaju samo zahvaljujući specifičnoj ishrani, kako se dugo verovalo, već i zbog posebnog okruženja u kojem odrastaju, prenela je danas ANSA.

Naučnici navode da se buduće matice razvijaju u pažljivo projektovanim voštanim komorama, poznatim kao matičnjaci ili kraljevske ćelije, koje imaju jedinstvene fizičke i hemijske karakteristike.

Pčelinje matice i radilice počinju život kao gotovo identična jaja, ali se kasnije razvijaju u veoma različite jedinke.

Matice rastu brže, dostižu veću veličinu, žive znatno duže i jedine su sposobne da polažu jaja i obezbeđuju opstanak kolonije.

Prema rezultatima studije, matičnjaci nisu samo zaštitne strukture, već specijalizovana razvojna okruženja.

Ove ćelije, karakterističnog oblika koji podseća na kikiriki, izrađene su od voska drugačijeg sastava od onog koji se koristi u ostatku košnice.

Takav vosak je manje gust, elastičniji i efikasnije zadržava toplotu i vlagu, stvarajući optimalne uslove za razvoj larvi budućih matica.

Tanjug/AP/Mike Householder

Istraživači su utvrdili i da vosak matičnjaka sadrži drugačiji sastav masnih kiselina i hemijskih signala, što dodatno utiče na razvoj budućih kraljica košnice.

Posebno značajno otkriće odnosi se na do sada nedovoljno poznatu grupu mladih pčela radilica koje su istraživači nazvali "graditeljke matičnjaka".

Te pčele su mlađe od većine ostalih radilica i tokom brige o budućim maticama održavaju povišenu telesnu temperaturu i prolaze kroz fiziološke promene.

Naučnici smatraju da dodatna toplota koju proizvode ubrzava razvoj matica.

Dok se pčela radilica razvija za oko 21 dan, matici je za sazrevanje potrebno približno 16 dana, što koloniji omogućava bržu zamenu matice kada je to neophodno.

Poređenje sa Bakingemskom palatom

Istraživanje je pokazalo i da ove specijalizovane radilice ne koriste samo postojeći vosak, već aktivno sakupljaju, obrađuju i obogaćuju materijale od kojih grade matičnjake.

Istovremeno se u njihovom organizmu aktiviraju posebni biološki procesi povezani sa proizvodnjom voska, što privremeno menja način funkcionisanja njihovog tela.

Entomolog Boris Ber, jedan od autora studije, uporedio je ovaj sistem sa kraljevskim dvorom.

"To može da se uporedi sa Bakingemskom palatom. Postoji posebna grupa pčela koja je u potpunosti posvećena uzgoju matice, a ukoliko ne obavlja taj zadatak kako treba, kolonija ne može da se razmnožava", rekao je Ber.

Istraživači su isti obrazac ponašanja uočili i kod azijskih i kod evropskih medonosnih pčela, što ukazuje da je ovakav način stvaranja i odgajanja matica duboko ukorenjen u evoluciji pčela i da predstavlja jednu od ključnih strategija opstanka kolonije.