Tvrđava koju je "progutao" Dunav: Arheolozi uz pomoć savremene tehnologije istražuju rimski lokalitet Smodna
Komentari
Dodajte Euronews kao željeni izvor na Google-u
Na obalama Dunava, na području današnje istočne Srbije, Rimljani su pre gotovo 2.000 godina podigli desetine utvrđenja koja su imala važnu ulogu u odbrani granica Rimskog carstva. Mnoga od njih danas su pod zemljom, a neka su nakon izgradnje hidroelektrane Đerdap 1 završila pod vodom. Jedno od takvih utvrđenja je Smodna, na ušću Boljetinske reke, čiji ostaci su ponovo predmet arheoloških istraživanja uz pomoć savremenih tehnologija.
Ekipa je obišla lokalitete u okviru istraživanja rimskog nasleđa na području Dunavskog limesa, sistema odbrambenih utvrđenja koji je vekovima štitio severnu granicu Rimskog carstva. Dok su pojedina utvrđenja očuvana pod zemljom, druga se nalaze na dnu Dunava, zbog čega arheolozi koriste nove metode kako bi utvrdili šta je od njih ostalo.
U rimsko doba Dunav je izgledao znatno drugačije nego danas. Bio je uži, brži i uzburkaniji, a njegova obala predstavljala je prirodnu odbrambenu prepreku. Duž reke su bila raspoređena utvrđenja koja su kontrolisala prelaze i omogućavala brzo reagovanje u slučaju upada neprijateljskih snaga.
Pored većih vojnih logora, postojala su i manja utvrđenja i osmatračnice koje su morale da budu u vizuelnoj komunikaciji. U slučaju uočavanja neprijateljskih formacija, njihova posada mogla je da upozori veće vojne položaje i zatraži pojačanje.
Euronews Srbija
Jedan od lokaliteta koji svedoči o takvom sistemu odbrane jeste rimsko utvrđenje Smodna, na ušću Boljetinske reke. Ono je istraživano tokom šezdesetih godina prošlog veka, pre nego što je izgradnjom hidroelektrane Đerdap 1 potopljeno.
Arheolozi znaju da je utvrđenje izgrađeno tokom prvog veka nove ere i da je tokom vremena prolazilo kroz više faza obnove i izgradnje. Starija istraživanja pokazala su da su se u njemu najpre nalazile zidane građevine, dok su kasnije za smeštaj vojske korišćeni šatori. Pronađene su i peći koje su služile zanatlijama.
Međutim, gotovo šest decenija nakon potapanja, ostalo je otvoreno pitanje u kakvom su stanju ostaci utvrđenja i da li su i dalje očuvani na mestu na kojem su nekada otkriveni.
Podvodno snimanje otkriva ostatke rimske tvrđave
Kako bi utvrdili šta se dogodilo sa lokalitetom, istraživači su koristili batimetriju i savremene metode podvodnog snimanja. Uz pomoć sonara, koji funkcioniše na principu zvučnih talasa, prikupljeni su podaci o konfiguraciji rečnog dna i napravljeni digitalni modeli.
Cilj istraživanja bio je da se utvrdi koliko je ostataka tvrđave sačuvano, da li su oštećeni rečnim strujama ili zatrpani nanosima i gde se tačno nalaze.
Euronews Srbija
Istraživači su objasnili da se tokom prethodnih šest decenija na lokalitetu taložio mulj, koji je nanosila Boljetinska reka, dok ga je Dunav postepeno raznosio i prekrivao ostatke utvrđenja.
Prvi rezultati snimanja pokazali su obrise pojedinih zidova, iako kompletna arhitektura nije mogla da bude vidljiva zbog naslaga sedimenta. Ipak, prikupljeni podaci, u kombinaciji sa starim fotografijama, crtežima i tehničkom dokumentacijom, omogućili su istraživačima da naprave trodimenzionalni model tvrđave.
Na osnovu tih podataka bilo je moguće rekonstruisati i nekadašnji izgled okruženja, uključujući obalu Dunava i položaj utvrđenja između reke i strmih litica.
Arheologija uz pomoć tehnologije čuva rimsko nasleđe
Istraživanje Smodne deo je šire inicijative zaštite Dunavskog limesa, koji predstavlja značajan deo rimskog nasleđa na teritoriji Srbije. U okviru te inicijative važno je dokumentovati i lokalitete koji se nalaze pod vodom ili zemljom, a ne samo one koji su vidljivi i dostupni za klasična arheološka iskopavanja.
Za razliku od ranijih istraživanja, kada su arheolozi morali da rade brzo zbog izgradnje hidroelektrane, današnje tehnologije omogućavaju neinvazivno prikupljanje podataka i detaljnije proučavanje lokaliteta.
Euronews Srbija
Istraživači podsećaju da arheološki ostaci ispod zemlje često mogu da budu dobro očuvani, ali da je situacija sa onima pod vodom drugačija. Njihovo stanje zavisi od rečnih struja i količine sedimenta koji se taloži, a u nekim slučajevima nanosi ih ponovo prekrivaju i štite.
Zahvaljujući novim metodama, rimsko utvrđenje Smodna danas je moguće digitalno rekonstruisati i sagledati njegov nekadašnji izgled, iako se već decenijama nalazi ispod površine Dunava.
Povezane vesti
Bonus video:
Komentari (0)